Wyhoduj tę roślinę i zyskasz ozdobę, przyprawę i naturalny lek

Potocznie rz7ecicha, fachowo nasturcja wi9ksza (Tropaeolum majus), znana tec jako lichocrzyszka wi9ksza, to roblina, ktf3r5 wielu osobom kojarzy si9 przede wszystkim z wyrazist5 ozdob5 rabat i skrzynek balkonowych. W rzeczywistobci oferuje jednak znacznie wi9cej. Jest jadalna, ma ciekawy smak, a jednoczebnie od dawna wykorzystuje si9 j5 takce jako roblin9 wspieraj5c5, zw2aszcza przy dolegliwobciach zwi5zanych z drogami oddechowymi i moczowymi. Dlatego cz9sto mf3wi si9 o niej jako o roblinie 3 w 1. Pochodzi z Ameryki Po2udniowej i do Europy trafi2a mniej wi9cej w XVII wieku; od tego czasu powsta2o tec wiele nowych odmian rf3cni5cych si9 pokrojem i kolorami.

Stanowisko i piel9gnacja: czego nasturcja naprawd9 potrzebuje

Najlepiej robnie na stanowisku s2onecznym, os2oni9tym od wiatru. Robnie szybko i przy podstawowej piel9gnacji jest bardzo niezawodna nawet dla pocz5tkuj5cych. Jednoczebnie warto pami9ta7, ce nie nalecy jej przesadnie rozpieszcza7 intensywnym nawoceniem, bo wtedy potrafi wytwarza7 duco libci kosztem kwitnienia.

To, czego nasturcja rzeczywibcie wymaga, to regularne podlewanie. Pami9taj o nim w upalne dni, a szczegf3lnie przy uprawie w pojemnikach, gdzie pod2oce szybciej przesycha. Do skrzynek i donic najlepiej nadaj5 si9 odmiany niskie i zwarte.

Siew i rozsada: kiedy zacz57 i na co uwaca7

Nasturcj9 mocna przygotowa7 z rozsady w kwietniu w szklarni, inspekcie albo w domu na parapecie. Jebli nie planujesz rozsady, wysiej j5 na pocz5tku maja prosto do gruntu. Wacne, by si9 nie spieszy7, bo nasturcja ale znosi nawet lekki przymrozek przy gruncie.

Praktyczne jest wysiewanie do doniczek torfowych lub plastikowych, bo wtedy sadzonki przesadza si9 z mniejszym stresem. Warto tec wczebniej ustali7, ile miejsca mocesz jej pobwi9ci7. S5 odmiany o p9dach d2ugobci nawet kilku metrf3w, ale tec niskie, krzaczaste typy, ktf3re zwykle maj5 oko2o 25 cm wysokobci.

Uprawa w pojemnikach i w gruncie

Skrzynka na oknie lub donica na tarasie

Do pojemnikf3w wybieraj odmiany nicsze, ktf3re tworz5 zwarty kopczyk i nie b9d5 niekontrolowanie si9 rozrasta7. Cz9sto poleca si9 na przyk2ad Baby Rose, Bijou Double lub Tom Pouce, ktf3re kwitn5 w odcieniach cf32ci, pomara
44czu, 2ososia lub karminu.

Cho7 nasturcja kocha s2o
44ce, w pojemnikach moce jej szkodzi7 skrajny upa2. Jebli taras mocno si9 nagrzewa, a donica przegrzewa, pomoce lekkie cieniowanie albo ustawienie w miejscu, gdzie s2o
44ce jest raczej do po2udnia.

Grunt i wi9ksze rabaty

Na rabatach mocesz posadzi7 j5 wbrf3d zf32, warzyw i kwiatf3w ozdobnych. Jebli nie masz wiele miejsca, wybieraj typy mniej bujne. Na wi9ksze powierzchnie nadaj5 si9 takce formy pn5ce i przewieszaj5ce, na przyk2ad kolorowa mieszanka Grande lub odmiana Out of Africa z interesuj5co pstrymi lib7mi.

Nasturcja jako element ozdobny przy obrzecach i przy podporach

Niskie odmiany mocna wykorzysta7 do obwf3dek rabat albo jako kolorowy akcent w skrzynkach. Typy o d2ugich p9dach da si9 prowadzi7 zarf3wno przewieszaj5co, jak i pn5co, ale trzeba pami9ta7, ce same si9 nie przyczepiaj5. Aby uzyska7 2adny efekt, przygotuj im podpor9 i stopniowo podwi5zuj p9dy.

Zbif3r kwiatf3w, libci i nasion

Kwiaty i libcie zbiera si9 przez ca2e lato. Kwiaty mocesz zrywa7 jako nierozwini9te p5ki albo tylko cz9bciowo otwarte, nawet z kawa2kiem 2odycki. Przy w pe2ni rozwini9tych kwiatach zwracaj uwag9, czy nie ukrywa si9 w nich owad, i przed ucyciem dok2adnie op2ucz je zimn5 wod5.

Libcie najlepiej zbieraj rano, gdy obeschnie rosa. Krf3tko wytrzymaj5 w ch2odzie, ale najbardziej wyrazisty smak maj5 bwieco zerwane. Po przekwitni9ciu mocesz zbiera7 takce owoce i nasiona. Jebli chcesz zachowa7 w2asny materia2 siewny, zostaw cz9b7 kwiatf3w na roblinie. Dojrza2ob7 poznasz po kremowym zabarwieniu; w pe2ni dojrza2e nasiona cz9sto same opadaj5. Nast9pnie dosusz je i przechowuj w papierowej torebce w ciemnym miejscu ac do wiosny.

Nasturcja jako naturalne wsparcie przy przezi9bieniu

Poza zastosowaniem kulinarnym nasturcja jest ceniona takce za swoje dzia2anie, opisywane jako naturalnie antybiotyczne i antyseptyczne. Tradycyjnie stosuje si9 j5 przy przezi9bieniu oraz jako brodek wspieraj5cy przy stanach zapalnych drf3g oddechowych i moczowych. Wspomina si9 takce o dzia2aniu przeciwko niektf3rym wirusom, dlatego bywa okreblana jako roblina o szerokim spektrum.

Do wykorzystania bierze si9 g2f3wnie bwiece libcie i kwiaty. Nasiona mocna ususzy7, rozgnieb7 i zala7 gor5c5 wod5 jak napar. Popularne s5 tec nalewki przygotowywane z p5kf3w. Cz9b7 nadziemna zawiera mi
19dzy innymi witamin9 C i inne naturalne zwi5zki, na przyk2ad flawonoidy i karotenoidy, a takce minera2y takie jak fosfor i celazo.

W kuchni sprawdzi si9 w sa2atkach i jako domowe kapary

Nasturcja kusi, by wykorzysta7 j5 do s2odkich deserf3w, ale jej smak jest wyrazisty, lekko pikantny i przypomina rzodkiewk9. Dlatego lepiej pasuje do da
44 wytrawnych, do warzyw i mi
19sa. M2ode libcie i barwne kwiaty bwietnie uzupe2ni5 bwiece sa2atki, a kwiaty mocna wykorzysta7 takce jako jadaln5 dekoracj9 na kanapki.

M2ode p9dy z lib7mi mocna drobno posieka7 do past kanapkowych albo doda7 do omletu. Z wi9kszych libci da si9 przygotowa7 nietypowe roladki. Nasturcj9 mocna tec zala7 olejem lub octem i pf3
7aniej wykorzystywa7 w kuchni jako domowy zapas. Nierozwini9te p5ki cz9sto marynuje si9 podobnie jak kapary, czyli w s2onej, przyprawionej zalewie z octem.

9rf3d2o: Gardeners World, RHS, Ze1hrada, Pestrazahrada.cz