Dlaczego ogrodnicy sieją groch etapami i ty też powinieneś tak robić

Świeżo zerwany groch bywa wyraźnie słodszy i smaczniejszy niż strąki ze sklepu. Do tego jest to warzywo dość łatwe w uprawie i nie zajmuje wiele miejsca, zwłaszcza gdy wybierzesz odmiany tyczne i zapewnisz im podpory. Jeśli będziesz wysiewać go stopniowo, małymi porcjami, możesz zbierać przez całe lato, a często nawet do jesieni. Regularny zbiór jest ważny, bo roślina wtedy zawiązuje kolejne kwiaty i strąki. Ciekawą opcją jest też zbiór młodych pędów, które smakują podobnie do groszku i świetnie pasują do sałatek lub szybkich dań na ciepło.

Rodzaje grochu i jak wybrać odpowiednią odmianę

Groch siewny uprawia się w kilku formach. Najczęściej są to odmiany ogrodowe na łuskanie, a także mangetout i groszek cukrowy, które je się razem ze strąkiem. Wszystkie uprawia się podobnie, różnią się jednak terminem i sposobem zbioru. Odmiany mogą być niskie, około 45 cm, średnie i wysokie nawet do ok. 1,8 m, dlatego warto dobierać je do miejsca i możliwości wykonania podpór.

W grochu na łuskanie spotyka się nasiona gładkie i pomarszczone. Typy gładkie są zwykle bardziej odporne, więc nadają się do wcześniejszych siewów. Pomarszczone mają przeważnie słodszy smak i zazwyczaj wysiewa się je później wiosną albo na początku lata. Niektóre odmiany dają długie strąki z dużą liczbą ziaren, inne stawiają raczej na ogólną masę plonu.

Odmiany często dzieli się według wczesności. Typy wczesne mają krótszy czas do zbioru, odmiany główne zwykle rosną dłużej i bywają też wyższe. Osobną grupę stanowią odmiany przeznaczone do pełnej dojrzałości i suszenia, wykorzystywane później do zup i dań duszonych. Istnieją również bardzo drobne i wyjątkowo słodkie typy znane z delikatnych ziaren.

Mangetout i groszek cukrowy zbiera się wcześniej, zanim nasiona w pełni się rozwiną, i często uważa się je za najłatwiejsze w uprawie. Mangetout ma płaskie, kruche strąki, natomiast groszek cukrowy ma strąki bardziej obłe i mięsiste. Można spotkać także odmiany ozdobne z żółtymi lub fioletowymi strąkami oraz intensywnie zabarwionymi kwiatami. Niektóre mieszanki oferuje się głównie do zbioru pędów i da się je uprawiać nawet na jasnym parapecie.

Stanowisko i przygotowanie gleby

Groch najlepiej rośnie w ciepłym, słonecznym i w miarę możliwości osłoniętym miejscu. Gleba powinna być przepuszczalna i niezastoinowa. Grządkę wcześniej dokładnie odchwaść i wmieszaj większą ilość kompostu lub dobrze przefermentowanego obornika, orientacyjnie przynajmniej kilka wiader na metr kwadratowy. Najlepiej przygotować glebę z wyprzedzeniem kilku tygodni, aby zdążyła osiąść. Jeśli uprawiasz bez przekopywania, zamiast tego możesz zastosować grubszą warstwę ściółki i siać lub sadzić bezpośrednio w nią.

Siew grochu: na zewnątrz i pod osłonami

Przygotowanie rozsady w domu

Przygotowanie rozsady w lutym lub marcu sprawdza się tam, gdzie wiosną gleba długo pozostaje zimna i mokra, bo wtedy nasiona gorzej kiełkują i mogą gnić. Siew w cieple to także praktyczna ochrona przed myszami. Nasiona wysiewa się do głębszych wielodoniczek, doniczek albo nawet papierowych tulejek, do uniwersalnego podłoża beztorfowego. Typowa głębokość siewu to ok. 5 cm. Siewki potrzebują dużo światła i regularnego podlewania. Sadzi się je do gruntu, gdy mają ok. 20 cm, najczęściej w marcu i kwietniu, po wcześniejszym hartowaniu.

Siew bezpośrednio do gruntu

Główne terminy siewu na zewnątrz przypadają od marca do czerwca. Warto poczekać, aż gleba ogrzeje się przynajmniej do ok. 10 °C. Jeśli wiosna jest chłodna, pomoże okrycie grządki i krótkotrwała ochrona młodych roślin po siewie. Mimo to groch generalnie dobrze rośnie w chłodniejszej wiosennej pogodzie, tylko nie należy siać go do podmokłej ziemi.

Wyższe odmiany zwykle sieje się co ok. 7,5 cm w jednym rzędzie lub w podwójnym rzędzie, gdzie między rzędami zostawia się ok. 30 cm, aby było miejsce na podpory i cyrkulację powietrza. Ogranicza to również występowanie mączniaka. Podpory najlepiej zamontować już przy siewie albo najpóźniej po wschodach. Niskie odmiany zadowolą się mniejszymi podporami z gałązek i często sieje się je w szerszą, płytką bruzdę jako kilka rzędów obok siebie, przeplatając nasiona tak, by rośliny się nie nakładały.

Jeśli chcesz rozłożyć zbiory w czasie, wysiewaj partiami co dwa–trzy tygodnie albo połącz odmiany wczesne i późniejsze, które dojrzewają w różnych terminach.

Uprawa w pojemnikach i siew na pędy

Zazwyczaj groch daje najlepsze wyniki w gruncie, ale niskie i szybko rosnące odmiany można uprawiać także w większej donicy lub pojemniku. Kluczowe jest regularne podlewanie, bo podłoże szybko przesycha. Pojemnik powinien mieć co najmniej ok. 45 cm szerokości, a nasiona wysiewa się mniej więcej co 7,5 cm na głębokość ok. 5 cm. Podpora może być z gałązek, tyczek lub siatki.

Na jadalne pędy można wysiewać niemal o każdej porze roku do misek lub skrzynek. Nasiona wysiewa się gęściej, na głębokość ok. 2,5 cm. Przy dostatecznej ilości światła i wilgoci możesz zbierać już po trzech–czterech tygodniach, gdy pędy mają mniej więcej 10–15 cm wysokości. Po ścięciu nieco ponad podłożem czasem odrastają i dają drugi, mniejszy zbiór.

Sadzenie rozsady i podpory

Wcześniej przygotowaną lub kupioną rozsadę sadź do gruntu od marca, gdy tylko osiągnie ok. 20 cm. Przed sadzeniem zahartuj rośliny i miej przygotowaną grządkę. Przed przesadzaniem dobrze je podlej, sadź co ok. 7,5 cm i staraj się jak najmniej naruszać korzenie. Po posadzeniu delikatnie dociśnij ziemię i ponownie podlej. Rozstaw rzędów dopasuj do wysokości odmiany, aby był zapewniony dobry przewiew.

Większość odmian, poza naprawdę niskimi, potrzebuje podpór. Przy wysokich typach sprawdza się siatka lub druciana krata na palikach czy tyczkach bambusowych, które muszą być wystarczająco stabilne, bo rośliny mogą być ciężkie, a wiatr łatwo je pokłada. Przy niższych odmianach często wystarczą wbite gałązki, do których czepiają się wąsy.

Pielęgnacja w sezonie

Podlewanie, ściółkowanie i nawożenie

Gdy groch dobrze się przyjmie i rośnie, zwykle nie wymaga częstego podlewania, wyjątkiem są dłuższe okresy suszy. Ważniejsza jest woda w momencie, gdy zaczyna kwitnąć, i ponownie mniej więcej po dwóch tygodniach, aby strąki dobrze się wypełniały. W czasie zbiorów kontroluj wilgotność przy korzeniach i podlewaj w razie potrzeby. Korzystnie jest kierować wodę na glebę i nie moczyć niepotrzebnie liści, bo wilgotne ulistnienie sprzyja chorobom grzybowym. W pojemnikach regularne podlewanie jest kluczowe.

Po posadzeniu pomoże grubsza warstwa ściółki z kompostu, która zatrzymuje wilgoć i ogranicza chwasty. Groch zazwyczaj nie potrzebuje intensywnego nawożenia, ale w uprawie pojemnikowej warto dokarmiać od początku kwitnienia, mniej więcej raz na dwa tygodnie, nawozem o wyższej zawartości potasu.

Zbiór strąków i pędów

Przy odpowiednim doborze odmian możesz zbierać mniej więcej od czerwca aż do października. Podstawą jest regularny zbiór, bo pozostawione przejrzałe strąki hamują roślinę w dalszym tworzeniu kwiatów. Jeśli trafi się większy urodzaj, praktyczniej jest zebrać wszystko i nadwyżkę zamrozić.

Groch ogrodowy na łuskanie jest gotowy, gdy strąki są pełne. Mangetout i groszek cukrowy zbiera się wcześniej, zwykle przy długości strąka ok. 7,5 cm, kiedy ziarna dopiero zaczynają się zarysowywać. Strąki najpierw tworzą się niżej na roślinie, dlatego podczas zbioru przesuwaj się stopniowo ku górze.

Pędy zbieraj ostrożnie i nie pobieraj ich z jednej rośliny zbyt dużo, aby nie pogorszyć późniejszego plonowania. Jeśli chcesz regularnie pozyskiwać pędy, warto uprawiać część roślin wyłącznie na ten zbiór.

Co robić po zbiorach i jak zapobiegać problemom

Po zakończeniu zbiorów zetnij rośliny przy ziemi, a część nadziemną przeznacz na kompost. Korzenie warto zostawić w glebie, ponieważ groch jako roślina motylkowa wiąże azot z powietrza i pozostawia grządkę żyźniejszą dla kolejnych upraw.

Groch jest dość odporny, ale często zagrażają mu szkodniki i zwierzyna. Świeżo wysiane nasiona mogą być wygrzebywane przez myszy, dlatego czasem pewniejsza jest rozsada. Młode rośliny potrafią uszkadzać ślimaki, zwłaszcza przy wilgoci, a liście i pędy mogą być skubane przez gołębie, przed którymi pomaga odpowiednia konstrukcja ochronna z siatką. Pomaga też rozsądny rozstaw i dobra cyrkulacja powietrza, które zmniejszają presję chorób, zwłaszcza mączniaka.

Źródło: Rhs, Almanac , Pestrazahrada.cz