Wat je in augustus met tomaten moet doen voor een rijke en zoete oogst

In augustus valt bij tomaten de beslissing. De vruchten beginnen massaal te rijpen en hoe je de planten juist nu verzorgt, zie je snel terug in de smaak, de grootte en het uiterlijk van de oogst. De juiste aanpak bepaalt ook hoelang je kunt blijven plukken tot in de herfst. Het doel van de ingrepen in augustus is de energie van de plant te sturen naar het zetten en afrijpen van vruchten, niet naar nuttige loofgroei en nieuwe scheuten.

Als je de verzorging laat versloffen, kunnen tomaten barsten, kan er onderaan een donkere, ingezonken plek ontstaan en worden de planten makkelijker slachtoffer van schimmelziekten of spintmijten. Met een paar eenvoudige stappen houd je het gewas juist nog wekenlang gezond en productief.

Verwijder de onderste bladeren en verlaag het ziekterisico

Bij stamtomaten, dus tomaten die voortdurend doorgroeien, is het in augustus erg zinvol om een deel van de onderste bladeren weg te nemen. De planten zijn in deze periode vaak dicht en drogen slecht op. Maak je ruimte vrij aan de voet van de stengel, dan verbetert de luchtcirculatie, drogen bladeren na water geven of dauw sneller en daalt de kans op schimmels aanzienlijk.

Tegelijk komt er meer licht bij de trossen, waardoor ze beter afrijpen, en zie je sneller eventuele problemen aan stengels of blad. Het kan ingrijpend lijken, maar het is veilig zolang je niet hoger ontbladt dan ongeveer halverwege de plant.

Het werkt het beste om dit geleidelijk te doen. Verwijder begin augustus de bladeren die de grond raken of er net boven hangen, en haal daarna elke week een volgende laag weg. Zo krijgt de plant geen schok en komen de vruchten stap voor stap vrij, precies op het moment dat ze meer zon nodig hebben om te kleuren.

Bij struiktomaten (determinate rassen) hoef je het onderste bladpakket meestal niet drastisch te verwijderen, maar bladeren die op de grond liggen of langdurig nat blijven haal je wél altijd weg. Geef bovendien water bij de wortels zodat je het blad zo min mogelijk nat maakt, want nat loof is voor ziekten de snelste toegangspoort.

Snoei slim voor een vollere en smakelijkere oogst

Het verschil tussen een middelmatige en een echt rijke opbrengst zit vaak juist in dieven en snoeien in augustus. Stamtomaten zijn klimmers die zonder begrenzing doorgroeien tot de eerste nachtvorst. Laat je ze hun gang gaan, dan steken ze een deel van hun energie in nieuwe scheuten en blad in plaats van in het vullen en op smaak brengen van de vruchten.

Verwijder daarom doorlopend de dieven: zijscheuten die in de bladoksel tussen de hoofdstengel en de bladsteel ontstaan. Laat je ze dikker worden, dan heeft de plant er al voeding en water in geïnvesteerd en wordt het gewas onnodig dicht. Door regelmatig te dieven houd je de plant luchtiger en stuur je haar naar vruchtvorming.

Halverwege augustus, of zodra de plant ongeveer vier tot vijf trossen heeft, is het bij stamtomaten vaak verstandig om ook de top van de hoofdstengel te toppen. Knip of breek een paar centimeter van de punt weg. Daarmee stop je de groei in de hoogte en ondersteunt de plant sterker de tomaten die al hangen, zodat die nog kunnen afrijpen.

Tegen het einde van augustus is het ook zinvol om te overwegen of je helemaal nieuwe bloemtrossen nog laat zitten. In veel omstandigheden is er niet genoeg tijd meer om van bloem tot volledig uitgegroeide en mooi gekleurde vrucht te komen. Kleinere cherrytomaten rijpen vaak sneller, grofweg binnen enkele weken, terwijl grootvruchtige rassen aanzienlijk langer kunnen nodig hebben. Als er bovendien een koelere periode komt of juist hittegolven, vertraagt de ontwikkeling. Dan loont het om nieuwe bloemen weg te nemen en de plant te laten focussen op wat al aan de stengels hangt.

Geef regelmatig water en voorkom barsten en zwarte plekken

In augustus is het cruciaal om de bodem gelijkmatig vochtig te houden. Onregelmatig water geven, waarbij de plant eerst droogte lijdt en daarna ineens een grote plens krijgt, leidt vaak tot het barsten van de schil. Ook kan er een donkere, ingezonken plek onderaan de vrucht ontstaan, bekend als neusrot. Dat hangt samen met een calciumtekort in de vrucht, maar in de praktijk gaat het meestal niet om arme grond: zonder stabiele vochtvoorziening kan calcium zich in de plant niet goed verplaatsen naar de plekken waar het nodig is.

Streef naar een rustig gietritme dat de grond ongeveer even vochtig houdt, niet afwisselend kletsnat en kurkdroog. Tijdelijk schaduwen tijdens de felste middagzon kan ook helpen, omdat het de verdamping verlaagt en de bodem langer water vasthoudt. Gebruik je schaduw, maak die dan niet te zwaar, zodat er nog voldoende licht bij de vruchten komt voor een goede kleuring.

Wanneer het merendeel van de vruchten gezet is en aan het rijpen is, kun je bij milder weer de watergift heel voorzichtig iets beperken; dat kan de zoetheid en smaak versterken. Laat de planten echter nooit slap hangen. Belangrijker is het om per gietbeurt wat minder te geven dan om de intervallen zo te rekken dat de grond steeds volledig uitdroogt en daarna plots weer volzuigt.

Bemest wekelijks, maar schakel op tijd terug

Tomaten in volle productie hebben meestal baat bij regelmatige bemesting, vooral met meststoffen met een hoger kaliumaandeel, omdat kalium de bloei, vruchtzetting en het afrijpen ondersteunt. Zolang ook de bovenste trossen nog groeien en zich vormen, heeft wekelijks bijmesten zin.

Maar zodra je vooral wilt dat de plant de bestaande tomaten afrijpt en je bijvoorbeeld de top van stamtomaten hebt weggenomen, moet je wel terugschakelen. Te veel voeding kan de plant aanzetten tot overmatige bladgroei, de vruchtzetting vertragen en in het uiterste geval wortels of blad beschadigen door overbemesting.

Praktisch is om vanaf half augustus de concentratie mest geleidelijk te verlagen: niet van de ene dag op de andere stoppen, maar de dosering stap voor stap verdunnen en uiteindelijk de bijbemesting beëindigen. Zo krijgt de plant geen plotseling tekort, maar voorkom je ook dat je haar overvoedt in de fase waarin ze vooral de oogst moet afmaken.

Spint in de gaten houden kan de rest van je seizoen redden

Warm en droog weer is ideaal voor spintmijten. Ze zuigen plantensappen en kunnen een tomatenbestand verrassend snel ruïneren. Het lastige is dat de beestjes piepklein zijn, waardoor je ze vaak pas ziet aan de symptomen. Let op stipjes die op bewegend stof lijken, fijne spinseltjes op bladeren of stengels en vooral veranderingen in het blad. Aangetaste bladeren krijgen eerst fijne lichte spikkels, verkleuren later tot onregelmatige bleke vlekken, drogen in en vallen af. Aan de onderkant van bladeren kunnen zich soms lichte vervellingshuidjes en resten van eitjes ophopen.

Snel reageren is essentieel, omdat de ontwikkeling uit eitjes in de zomer sterk versnelt en de populatie sprongsgewijs groeit. Begin met het weghalen van de zwaarst aangetaste bladeren en spoel de plant grondig af met een waterstraal, vooral aan de onderzijde waar spint het vaakst zit. Daarna helpt een behandeling met een middel op basis van neemolie, waarbij alle bladoppervlakken geraakt moeten worden, opnieuw vooral de onderkant.

Herhaal de bespuiting ongeveer één keer per week gedurende enkele weken, zodat ook net uitgekomen exemplaren worden getroffen en de cyclus wordt doorbroken. Na behandeling kunnen bladeren gevoeliger zijn voor zonnebrand; bij felle zon is tijdelijke schaduwing daarom verstandig om verbranding van het weefsel te voorkomen.

Wat je moet onthouden van de verzorging in augustus

De augustusstrategie voor tomaten rust op één eenvoudig principe: houd de planten gezond, luchtig en vrij van stress door droogte of overbemesting, zodat ze zo lang mogelijk de vruchten kunnen blijven voeden. Door de onderste bladeren weg te nemen, consequent te dieven en op tijd te toppen, verbeter je de luchtcirculatie en stuur je de energiestroom naar de tomaten. Gelijkmatige watergift beperkt barsten en helpt problemen aan het bloesemeinde van de vrucht te voorkomen. Geleidelijk minder bemesten ondersteunt het afrijpen en regelmatige controle op plagen voorkomt dat spint je oogst voortijdig beëindigt.

De beloning is een langer seizoen en manden vol stevigere, sappigere en smaakvollere tomaten, die je week na week kunt blijven plukken.

Bron: Gardening Know How, Almanac , Pestrazahrada.cz