Wyhoduj arbuza, zaskakująco to warzywo, które smakuje jak owoc

Arbuz większość osób automatycznie kojarzy z owocem, ale botanicznie zalicza się do warzyw. Należy do rodziny dyniowatych, do której zaliczają się także ogórki i dynie. Właśnie dzięki wysokiej zawartości wody i słodkiemu miąższowi jest idealną rośliną na lato, którą można wykorzystywać na wiele sposobów nie tylko na talerzu, ale i w domowej uprawie.

Najczęściej uprawia się arbuza, który ma kuliste lub owalne owoce i orzeźwiający miąższ, typowo czerwony. Obok niego występuje też melon cukrowy. To inny gatunek, zwykle mniejszy, często o żółtym miąższu i wyraźnie słodkim, wręcz miodowym smaku.

Gdzie arbuzom jest najlepiej

Arbuzy kochają ciepło, światło i osłonięte stanowisko. Najlepsze będzie pełne słońce i miejsce o ekspozycji południowej, co pomaga także w chłodniejszych rejonach. Dobrze rosną w szklarni, na ciepłym zagonie, ale też w dużej donicy na tarasie czy balkonie. Atutem są pojemniki z systemem nawadniającym, bo stały dostęp do wilgoci jest dla wzrostu kluczowy.

Gleba powinna być gliniasto-próchniczna, dobrze przepuszczalna, a jednocześnie zdolna do utrzymania wilgoci. Arbuzy mają większe wymagania pokarmowe, dlatego warto już jesienią przekopać grządkę z dobrze przefermentowanym obornikiem. Jeśli brakuje miejsca, można je uprawiać także na kompoście, gdzie naturalnie mają zapewnione i ciepło, i składniki odżywcze.

Podlewanie i pielęgnacja w sezonie

W czasie wzrostu i zawiązywania owoców arbuzy potrzebują regularnego podlewania, najlepiej odstaną wodą. Na tym etapie nie opłaca się dopuszczać do całkowitego przesychania podłoża. Gdy jednak owoce zaczynają dojrzewać, warto ograniczyć ilość wody, bo zbyt obfite podlewanie może pogorszyć smak i słodycz.

Siew, rozsada i właściwy termin sadzenia

Rośliny możesz przygotować z nasion już w marcu. Kto chce oszczędzić czas, kupi rozsadę w kwietniu lub maju. W sprzedaży są także rośliny szczepione na dyni, które zwykle lepiej znoszą suchsze warunki i często wcześniej zaczynają plonować.

Ponieważ arbuzy źle znoszą chłód, na zewnątrz sadź je dopiero po połowie maja, gdy minie ryzyko przymrozków przygruntowych. W cieplejszych rejonach wczesne odmiany potrafią odwdzięczyć się wcześniejszym zbiorem, jednak większość owoców dojrzewa w sierpniu.

Odmiany, które warto wypróbować

Arbuz już dawno nie musi być tylko czerwony. Istnieją odmiany o miąższu niemal białym, żółtym czy łososiowym. Wśród znanych ogrodniczych wyborów są zarówno odmiany o większych owocach, około dziesięciu kilogramów, jak i mniejsze typy o masie mniej więcej pięciu kilogramów, które sprawdzają się w mniejszych ogrodach i do uprawy w pojemnikach.

Melony cukrowe mają zwykle twardszą skórkę, owoce najczęściej ważą około 1–2 kg i wyróżniają się intensywnym aromatem. Przy wcześniejszych odmianach, w dobrych warunkach, można doczekać się zbioru już w drugiej połowie lata.

Jeśli przeszkadzają ci twarde pestki w arbuzach, dostępne są także bezpestkowe hybrydy. W dobrym lecie potrafią wydać zaskakująco duże owoce i są szczególnie wygodne do bezpośredniego jedzenia.

Dlaczego warto włączyć arbuza do jadłospisu

Zarówno arbuzy, jak i melony cukrowe należą do mniej kalorycznych produktów, dlatego dobrze sprawdzają się także przy lżejszym sposobie odżywiania. Zawierają ponad 90% wody, pomagają się nawodnić i przyjemnie chłodzą w upały. Dostarczają też błonnika, który wspiera trawienie.

Melony i arbuzy dostarczają organizmowi także ważnych minerałów, przede wszystkim potasu, wapnia i żelaza. Wśród witamin wyróżniają się witaminy C i A oraz witaminy z grupy B. Na ostateczną słodycz i wartość energetyczną wpływa odmiana oraz stopień dojrzałości, dlatego warto zbierać owoce w odpowiednim momencie.

Jak poznać dojrzały owoc i dlaczego zbierać stopniowo

Określenie idealnej dojrzałości nie zawsze jest proste. U arbuza podpowiedzią bywa sucha, często lekko wygięta szypułka. Głuchy dźwięk przy opukiwaniu może oznaczać, że owoc jest już przejrzały, więc lepiej obserwować kilka oznak naraz. U melona cukrowego główną wskazówką bywa mocny zapach oraz jasna plama w miejscu, gdzie owoc leżał na ziemi.

Melony i arbuzy warto zbierać stopniowo, ponieważ roślina po zebraniu dojrzałych owoców często nadal zawiązuje kolejne.

Po zbiorze owoce można przechować do około dwóch miesięcy w lodówce lub w piwnicy o podwyższonej wilgotności, w temperaturze około 5°C. Warto pamiętać, że podczas przechowywania stopniowo tracą część aromatu i jednocześnie nadal dojrzewają.

Arbuz w kuchni na słodko i na słono

Najczęściej je się go na świeżo, jako szybką przekąskę albo składnik letnich sałatek z owocami i warzywami. Ciekawe są też słodkie połączenia, na przykład z gorzką czekoladą czy karmelem. W upalne dni świetnie sprawdzi się sorbet, domowa lemoniada lub letni napój z winem.

Świetnie wypada także w wersjach wytrawnych. W sałatce dobrze łączy się z serem typu bałkańskiego lub kozim albo z szynką. Kto lubi mocniejsze smaki, może krótko zgrillować arbuza i doprawić go marynatą z oliwy z oliwek i pasty chilli. Zblendowany miąższ da się też zamienić w zaskakująco dobrą marynatę do mięsa, jeśli doda się czosnek, sos sojowy, sól i pieprz.

Źródło: The Spruce, RHS, To je nápad , Pestrazahrada.cz