Bruine ringen op abrikozen betekenen maar één ding een schimmel zit in de takken en ruïneert in het voorjaar zelfs gezonde vruchten

Zodra er op kersen of abrikozen bruine vlekken verschijnen met daarop lichte kussentjes, gaat het heel vaak om monilia-vruchtrot. Dat breidt zich razendsnel uit op het fruit, vooral als er vlak voor de pluk een paar regenachtige dagen komen. Het fruit wordt zacht, kleurt donker en valt ofwel op de grond, of blijft aan de boom hangen en verandert geleidelijk in een harde, uitgedroogde mummie.

Belangrijk om te weten is dat het probleem niet pas in de zomer begint. De schimmel overwintert juist in deze ingedroogde vruchten én in aangetaste twijgen. In het voorjaar wordt hij weer actief en infecteert hij de bloesem. Zichtbare schade aan de vruchten is dus slechts een late aanwijzing dat de infectie al langere tijd in de tuin werkzaam is.

Twee vormen van de ziekte bij steenfruit

Monilia uit zich bij fruitbomen op twee hoofdmanieren. De eerste is vruchtrot. Op de schil ontstaat een bruine plek die groter wordt, en aan het oppervlak vormen zich witachtige tot crèmekleurige hoopjes sporen. Zulke aangetaste vruchten zijn niet bruikbaar en kunnen een bron zijn van verdere besmetting.

De tweede vorm is monilia-bloesem- en scheutsterfte. Bloesems verwelken, worden bruin en drogen in, en blijven vaak samen met blad aan de takken hangen. De schade zet zich vervolgens door in kort vruchthout en eenjarige scheuten, waar afgestorven delen ontstaan en soms ook gomvorming optreedt. Juist dit beeld wordt geregeld verward met vorstschade.

In tegenstelling tot vorst breidt monilia-bloesemsterfte zich verder uit van de bloem naar het hout en laat het necroseplekken op de takken achter.

Waar de schimmel overleeft en wanneer hij het hardst toeslaat

De grootste besmettingsbron zijn gemummificeerde vruchten die in de kroon blijven hangen of onder de boom liggen. Daarnaast overleeft de schimmel ook in aangetaste takken, vruchthout en beschadigde delen van het hout. In het voorjaar worden sporen gevormd die door wind en insecten naar open bloemen worden gebracht.

Het risico stijgt sterk bij koeler en vochtig weer tijdens de bloei. Als bloemen langdurig nat blijven en de lucht vochtig is, heeft de infectie ideale omstandigheden. Bij vruchten maakt de schimmel vervolgens gebruik van elke beschadiging. Veelvoorkomende toegangspoorten zijn barstjes na regen, schade door hagel of aantasting van de schil door insecten en vogels.

De laatste jaren bloeien steenfruitbomen bovendien vaak eerder dan vroeger. Dat betekent dat je de gezondheidstoestand van de bomen al vanaf het vroege voorjaar moet volgen, vooral bij abrikozen en vroege rassen.

Snel ingrijpen zonder onnodig uitstel

Aangetaste vruchten en verdroogde scheuten herstellen niet vanzelf. De basis van bescherming is daarom snoeien en grondig opruimen. Verwijder alle ingedroogde twijgen terug tot op gezond hout. Minstens zo belangrijk is het om alle mummies van de boom én van de grond te verzamelen en ze niet in de tuin te laten liggen.

De beste momenten om de kroon te controleren zijn na de oogst, in het najaar en opnieuw vóór het uitlopen. Hoe minder infectiebronnen er in de boom achterblijven, hoe kleiner de ziektedruk in het voorjaar. Een luchtige kroon die na regen sneller opdroogt helpt ook, net als een evenwichtige bemesting zonder te veel stikstof.

Regelmatig water geven in droge perioden is eveneens van belang. Vruchten barsten dan minder na hevige stortbuien en de schimmel krijgt minder kansen om binnen te dringen.

Spuiten heeft alleen zin op het juiste moment

Chemische bescherming werkt vooral preventief. Tegen monilia-bloesemsterfte grijp je in bij het begin van de bloei, wanneer slechts een kleiner deel van de bloemen open is, en bij aanhoudende vochtigheid herhaal je de behandeling in volle bloei en tijdens het uitbloeien. Tegen vruchtrot wordt gespoten vóór het afrijpen, met inachtneming van de wachttijd van het betreffende middel.

De bespuiting moet de hele kroon bereiken, inclusief de binnenkant en de uiteinden van de twijgen. Bij kleine tuinbomen is juist onvoldoende natmaken van alle risicoplekken vaak het probleem. Controleer altijd of het middel actueel is toegelaten en volg het etiket.

Een ras helpt maar gedeeltelijk

De gevoeligheid verschilt per boom. Zure kers en abrikoos zijn doorgaans gevoeliger voor bloesemsterfte dan sommige zoete kersen. Bij zoete kers speelt bovendien de scheurvastheid van de schil een grote rol, omdat beschadigde vruchten sneller gaan rotten. Maar zelfs een toleranter ras garandeert geen probleemloze oogst wanneer er een lange natte periode volgt.

Bij abrikozen lopen ervaringen met resistentie vaak uiteen. Daarom kun je niet alleen op de keuze van het ras vertrouwen. Doorslaggevend blijven hygiëne rond de boom, regelmatig snoeien en een goed getimede bescherming tijdens de bloei.

Rot fruit hoort niet op tafel

Vruchten die zijn aangetast door rot of schimmel moet je niet proberen te redden door het beschadigde deel weg te snijden. Bij zacht fruit kunnen schimmeldraden en schadelijke stoffen dieper doordringen dan je aan de buitenkant ziet. Gooi dergelijk fruit daarom in zijn geheel weg.

Als de boom het nieuwe seizoen in betere conditie in moet gaan, mag er in de winter geen enkele verschrompelde mummie aan blijven hangen. Juist opruimen in de herfst en winter bepaalt vaak of monilia zich in het voorjaar opnieuw sterk uitbreidt.

Bron: PlantVoice, Davey, Gardening Know How, Pestrazahrada.cz