Zwitserland verbiedt een tuinplant waar Nederlanders dol op zijn

De laurierkers (Prunus laurocerasus) geldt bij ons al jarenlang als een betrouwbare sierheester die snel een dichte massa vormt en een schutting of minder fraaie plekken in de tuin prima aan het zicht onttrekt. Veel huiseigenaren kiezen er vooral voor vanwege het wintergroene blad, waardoor de tuin ook in de wintermaanden verzorgd oogt. In het voorjaar bloeit hij bovendien met opvallende witte bloemtrossen en later verschijnen er donkere bessen die decoratief aan de struik hangen.

Juist de combinatie van snelle groei, taaiheid en het vermogen om een compacte groene wand te vormen, maakt hem tot een veelgekozen plant voor hagen. Waar hij in Nederlandse tuinen vaak wordt gezien als een praktische, weinig veeleisende oplossing, wordt er in sommige landen aanzienlijk kritischer naar gekeken.

Wat is er problematisch aan laurierkers

Bij laurierkers wordt ook vaak de giftigheid genoemd. In de bladeren en pitten zitten stoffen die cyanogene glycosiden worden genoemd en die bij inname gevaarlijk kunnen zijn. De vruchten kunnen er verleidelijk uitzien, maar zijn niet bedoeld om te eten. Toch is dit niet de belangrijkste reden waarom er zoveel discussie rond de struik is.

Belangrijker is het vermogen om zich buiten de tuin te verspreiden. De bessen worden graag gegeten door vogels, die de zaden vervolgens in de omgeving verspreiden. In de tuin is dat meestal nog te beheersen, maar zodra laurierkers in het buitengebied terechtkomt, kan hij plekken gaan innemen waar hij veel lastiger af te remmen is.

Zwitserse ban op import, verkoop en zelfs weggeven

In Zwitserland wordt laurierkers inmiddels gezien als een soort die een risico vormt voor de lokale natuur. Daarom geldt daar vanaf 1 september 2024 een verbod op de invoer, verkoop én het weggeven ervan. In de praktijk betekent dit dat mensen de plant niet meer legaal kunnen kopen en dat hij ook niet via informele kanalen op de markt mag belanden.

Voor eigenaren die de struik al in de tuin hebben staan, zijn de regels niet opgezet als een algemene verplichting om alles te rooien. De nadruk ligt vooral op verantwoordelijkheid: voorkomen dat de plant zich verder verspreidt naar de omliggende natuur. De maatregelen zijn dus vooral gericht op het tegengaan van verdere uitbreiding en vestiging buiten tuinen.

Waarom hij in Zwitserland als invasief wordt gezien

De Zwitserse autoriteiten rekenen hem tot de invasieve soorten: planten die zich buiten hun oorspronkelijke verspreidingsgebied ongecontroleerd kunnen uitbreiden en inheemse vegetatie verdringen. Laurierkers kan snel bosranden, struweel en allerlei open plekken koloniseren. Hij vormt dichte begroeiing en beperkt daarmee ruimte en licht voor inheemse soorten.

Het gevolg is druk op de biodiversiteit: de variatie aan planten en dieren in het landschap. Als één zeer vitale soort zich ten koste van andere soorten uitbreidt, wordt het milieu eenvormiger en verandert het. Precies dat scenario probeert Zwitserland te voorkomen, en daarom is er gekozen voor een relatief streng regime.

Hoe de situatie in Nederland is

In Nederland is laurierkers voorlopig niet verboden. Hij wordt nog steeds gewoon verkocht en aangeplant, vooral als snelgroeiende haag. Tegelijkertijd klinkt er steeds vaker een waarschuwing van deskundigen dat hij zich ook bij ons op sommige plekken problematisch kan gedragen en begint te verschijnen op plaatsen waar het niet meer alleen om tuinsmaak gaat.

Voorzichtigheid is vooral nodig bij de plek waar je laurierkers aanplant. Eén ding is een onderhouden tuin, waar je kunt snoeien, bessen kunt weghalen en de uitgroei kunt controleren. Iets anders is aanplant vlak bij het buitengebied, langs bosranden en bij niet-beheerde terreinen, vanwaar hij zich makkelijk verder kan verspreiden.

Invasieve planten die bij ons al bekend zijn

Op de lijst met invasieve soorten in Nederland staan andere planten die aantoonbaar zwaar drukken op de natuur. Een typisch voorbeeld is Japanse duizendknoop, die oevers van waterlopen kan overwoekeren en inheemse soorten vrijwel zonder concurrentie verdringt. Ook reuzenberenklauw wordt vaak genoemd; het sap kan pijnlijke huidreacties veroorzaken. Een andere bekende soort is reuzenbalsemien: die ziet er tijdens de bloei spectaculair uit, maar kan zich langs rivieren en beken uitzonderlijk snel verspreiden.

Mooi in de tuin is niet altijd veilig voor het landschap

Naast deze notoire problemen zijn er ook planten die mensen graag aanplanten, zonder te beseffen dat ze een risico kunnen vormen voor de natuur buiten de tuin. Denk bijvoorbeeld aan Canadese guldenroede en late guldenroede. In de border zijn ze aantrekkelijk, maar als ze buiten de tuin terechtkomen, kunnen ze weidekruiden verdringen en het karakter van een groeiplaats veranderen.

Vergelijkbaar is de discussie rond de robinia (valse acacia). In bloei is hij zeer aantrekkelijk voor bijen en hij oogt romantisch, maar op sommige standplaatsen kan hij de samenstelling van bos en ondergroei sterk veranderen. Daaruit volgt een eenvoudige regel: wat mooi staat bij huis, hoort niet automatisch thuis in de vrije natuur.

Wat je hier als tuinier uit kunt meenemen

Het verhaal van laurierkers laat zien hoe verschillend landen naar dezelfde plant kunnen kijken. Tuinpraktijk en natuurbeheer raken elkaar soms pas echt wanneer een sierplant zich ongecontroleerd gaat verspreiden. Als je laurierkers kweekt, is het verstandig om hem regelmatig te onderhouden, de vruchtzetting met snoei te beperken en te voorkomen dat hij ‘ontsnapt’ buiten de grenzen van je perceel.

Een sierheester kan een geweldige hulp zijn voor een haag, maar verantwoord tuinieren begint daar waar je ook aan het omliggende landschap denkt.

Bron: Pestrá zahrada, Swiss Community, Swiss federal authorities, Pestrazahrada.cz