Kersen telen zonder maden en de kersenvlieg stoppen voordat hij de oogst ruïneert

Maden in kersen en morellen worden het vaakst veroorzaakt door de kersenvlieg, een onopvallend vliegje dat de oogst flink kan ontwaarden. Aan het begin van de zomer leggen de vrouwtjes hun eitjes vlak onder de schil van nog onrijpe, geleidelijk geel wordende vruchten. Na enkele dagen komen de larven uit, die zich meteen in het vruchtvlees boren. De vruchten worden dan zacht, verkleuren bruin, gaan makkelijk rotten en vallen vaak voortijdig af.

Wanneer de larven volgroeid zijn, kruipen ze uit de vrucht, vallen op de grond en verpoppen in de bodem. Op enkele centimeters diepte overwinteren ze en in het voorjaar komen er nieuwe volwassen vliegen uit de grond, waardoor het probleem zich elk jaar herhaalt als je de ontwikkelingscyclus niet doorbreekt.

Hoe je de kersenvlieg herkent en wanneer hij toeslaat

De volwassen kersenvlieg is een klein zwart-geel vliegje. Kenmerkend zijn de doorzichtige vleugels met vier duidelijke donkere banden. Het vrouwtje heeft een gele kop en op het donkere lichaam gele vlekjes. Meestal vliegt hij vanaf half mei tot in juni de boomkronen in, afhankelijk van het weer en de ligging van de tuin.

Dit is de meest risicovolle periode, omdat dan de eitjes worden afgezet. Eén vrouwtje kan er tientallen tot honderden leggen en de volwassen vliegen blijven enkele weken in de kroon actief. Zodra de larven eenmaal in het vruchtvlees zitten, ben je met een bespuiting te laat om de oorzaak nog aan te pakken, want de made zit verborgen in de vrucht.

Rassenkeuze als eenvoudigste preventie

De betrouwbaarste teelttruc is het planten van zeer vroege rassen die uiterlijk half juni rijpen. De kersenvlieg kan dan wel een eitje op de vrucht afzetten, maar je oogst zo vroeg dat de larven vaak pas net zijn uitgekomen of nog zó klein zijn dat je het in de oogst nauwelijks merkt.

Bij vroege kersen is madigheid daarom vaak te voorkomen zonder chemie en zonder ingewikkelde ingrepen. Teel je echter latere rassen, houd er dan rekening mee dat het risico op aantasting duidelijk hoger is en dat het loont om meerdere beschermingsmethoden te combineren.

Wanneer spuiten zin heeft en hoe je het moment bepaalt

Bij late rassen wordt chemische bescherming toegepast zodra de vruchten beginnen te vergelen en de vliegen net invliegen. De juiste timing is cruciaal, omdat je de volwassen vliegen moet raken vóórdat ze eitjes leggen.

Een eenvoudige manier om de aanwezigheid te volgen is met gele lijmplaten die je in de kroon hangt, bij voorkeur ook aan de zonnige kant van de boom. Zodra er meer vliegen op de platen verschijnen, is het tijd om in te grijpen. De bespuiting wordt vaak na ongeveer twee weken herhaald. Houd altijd strikt de wachttijd aan die op het middel staat: de periode tussen toepassing en veilig oogsten.

Ecologische bescherming zonder chemie

Wil je insecticiden vermijden, combineer dan verschillende natuurlijke en mechanische methoden die de kersenvlieg de toegang tot de vruchten bemoeilijken en tegelijk de ontwikkeling in de bodem verstoren.

Gele lijmplaten werken als een visuele val. De felgele kleur trekt de vliegen sterk aan, waardoor ze vastkleven voordat ze eitjes kunnen leggen. Voor het beste effect hang je ze al op bij het begin van de vliegperiode.

Een andere optie is afweren met knoflook. De kersenvlieg heeft een hekel aan knoflookgeur, daarom wordt een aftreksel gebruikt van geperste knoflook die met kokend water wordt overgoten en ongeveer een dag trekt. Na zeven verdun je het met water en vernevel je het tijdens de vliegperiode regelmatig lichtjes over de vruchten.

Bij kleinere boompjes kun je in de kritieke periode fijne insectengaas-netten gebruiken, die fysiek verhinderen dat de vliegen bij de vruchten komen. Nauwkeurigheid is belangrijk, zodat er nergens een opening ontstaat waar insecten doorheen kunnen.

Ook een barrière onder de boom is erg praktisch. Leg je onder de kroon folie of antiworteldoek uit, dan kunnen larven uit gevallen vruchten moeilijker de grond in, waar ze anders veilig zouden overwinteren. Tegelijk kan dit het uitkomen van volwassen vliegen uit de bodem in het voorjaar bemoeilijken.

Veel effect heeft ook tijdig oogsten en het consequent verwijderen van aangetaste of afgevallen vruchten. Laat kersen niet onder de boom liggen en gooi ze niet op de compost direct in de tuin bij de kersen, want daarmee help je de plaag juist zijn ontwikkeling af te ronden. Beter is de vruchten buiten bereik van de bomen af te voeren of ze diep in te graven.

Ook bodembewerking kan helpen. Als je in de herfst of vroeg in het voorjaar de grond onder de boom grondig omspit, verstoor je de poppen en maak je ze kwetsbaarder. Soms wordt ook ongebluste kalk gebruikt. En als je kippen houdt, kunnen die verrassend effectief zijn, omdat ze larven en poppen in de grond opsporen en wegpikken.

Hoe je de oogst redt als de kersen al madig zijn

Vind je toch maden in je oogst, dan hoef je niet meteen alles weg te gooien. Voor verwerking werkt een bad in zout water vaak goed: dat dwingt de larven om de vrucht te verlaten. Maak in een bak koud water met zout aan in een verhouding van ongeveer 20 gram per liter en dompel de kersen er één tot twee uur volledig in onder.

De larven drijven dan vaak naar het oppervlak of laten los uit de vruchten. Spoel de kersen daarna goed af met schoon water. Kort weken beïnvloedt de smaak meestal nauwelijks en je kunt de kersen gerust gebruiken voor inmaken of bakken.

Bron: Pat Welsh, Salisbury Greenhouse, Pestrazahrada.cz