Podwyższona grządka nie musi zimą stać bezczynnie dziewięć warzyw rośnie w niej nawet podczas mrozu

Podwyższone grządki są popularne nie tylko w sezonie obfitych zbiorów, ale można je świetnie wykorzystać również w chłodniejszych miesiącach. Zima nie oznacza bowiem końca uprawy. Niektóre gatunki warzyw i ziół bez większych problemów przetrwają w nich mrozy, inne da się zbierać stopniowo, a kolejne można przygotować tak, by wiosną ruszyły wcześniej. Poza samymi roślinami warto jednak pomyśleć także o ochronie grządki, jej ziemi i konstrukcji.

Zimowanie bylin i ziół

W podwyższonej grządce mogą zimować różne rośliny wieloletnie, o ile są wystarczająco odporne na chłód. Dobrze radzą sobie z tym na przykład niektóre zioła. Szałwia, tymianek czy rozmaryn często zachowują liście także zimą, więc można je na bieżąco wykorzystywać w kuchni. Podczas zbioru potrzebna jest jednak ostrożność. Zimą rośliny niemal nie przyrastają, dlatego lepiej skubać pojedyncze listki i nie ścinać całych pędów. Zbyt mocna ingerencja mogłaby ułatwić wnikanie mrozu i chorób.

Przy każdej roślinie warto uwzględnić jej mrozoodporność. Gatunki bardziej wrażliwe na niskie temperatury mogą wymagać dodatkowej osłony, aby bez uszkodzeń przetrwały najsilniejsze mrozy.

Zimowe warzywa odpowiednie do podwyższonej grządki

Zimą zazwyczaj niewiele się wysiewa, bo większości warzyw brakuje światła i ciepła do kiełkowania. Istnieje jednak sporo gatunków, które wysiewa się już pod koniec lata lub na początku jesieni, a potem pozostają na grządce przez całą zimę. Gdy trafi się kilka słonecznych dni, rosną wprawdzie wolno, ale pozostają świeże i nie trzeba ich wcześniej przechowywać.

Roszponka należy do najbardziej niezawodnych zimowych warzyw liściowych. Chłód jej nie przeszkadza, a wręcz może poprawiać smak. Przy siewie jesiennym zbiera się ją od późnej jesieni aż do zimy. Jeśli podczas zbioru nie uszkodzi się stożka wzrostu, potrafi ponownie odrosnąć.

Cykoria liściowa znosi także lżejsze przymrozki i przy odpowiednio wczesnym siewie można ją zbierać jeszcze w listopadzie i grudniu. Główki ścina się tuż nad rozetą liści.

Jarmuż to typowe warzywo zimowe, któremu służy pierwszy mróz. Właśnie po nim nabiera wyrazistego smaku. Jest bardzo odporny i można go sukcesywnie zbierać przez długie tygodnie. Jeśli obrywa się tylko pojedyncze liście, a łodyga pozostaje nienaruszona, w łagodniejszą pogodę może ponownie się rozrastać.

Pasternak można pozostawić w ziemi przez całą zimę. Korzenie są w glebie naturalnie chronione i zbiera się je stopniowo, w miarę potrzeb, co jest bardzo praktyczne.

Szpinak zimowy wysiewa się jesienią i do zbioru bywa gotowy od listopada. Przy ostrożnym obrywaniu liści potrafi wielokrotnie odrastać i dawać plon aż do wiosny.

Szczypior, znany też jako cebula zimowa lub cebula siedmiolatka, jest bardzo odporny. Zimą zbiera się przede wszystkim jego zielone liście, podczas gdy roślina pozostaje w grządce i dalej rośnie.

Portulaka kubańska, czyli portulaka zimowa jest mniej znana, ale bardzo ciekawa. Świetnie znosi chłód, rośnie także przy niskich temperaturach, a jej mięsiste liście nadają się zarówno do sałatek, jak i do obróbki termicznej.

Pieprzyca siewna to kolejny odporny gatunek, który znosi chłodną pogodę i można go uprawiać także na zimowy zbiór.

Jak przygotować grządkę na mróz

Ochrona podwyższonej grządki zimą służy nie tylko roślinom, ale i samej konstrukcji. Prostymi krokami można ograniczyć przemarzanie i poprawić warunki zimowania.

Osłonięcie ścian grządki

Podobnie jak donice z roślinami, także podwyższoną grządkę można od zewnątrz zabezpieczyć jutą, włókniną ogrodniczą albo folią bąbelkową. Taka warstwa spowalnia przenikanie mrozu do strefy korzeni i pomaga dłużej utrzymać ciepło w podłożu. W okresach wahań temperatury osłona może też pozytywnie wpływać na powolny zimowy wzrost.

Ściółka i naturalne okrycie

Powierzchnię grządki można przykryć liśćmi, gałązkami igliwia albo drobną ściółką. Taka warstwa izoluje glebę i chroni ją przed gwałtownym przemarzaniem. Nie powinna jednak być zbyt zbita ani dociskana bezpośrednio do roślin, ponieważ nadmiar wilgoci zwiększyłby ryzyko gnicia i innych chorób. Przy bardziej wymagających warzywach jako warstwa okrywowa może posłużyć również dobrze rozłożony kompost.

Ochrona przed deszczem i zimowym wiatrem

Zimą problemem nie jest tylko mróz, ale także przemoczenie. Jeśli grządka słabo odprowadza wodę, ochrona przed deszczem jest bardzo ważna. Nawet przy grządkach dobrze przepuszczalnych może przydać się daszek lub osłona, bo wydłuży jesienne zbiory, a wiosną przyspieszy nagrzewanie podłoża.

Bardzo praktycznym rozwiązaniem jest nakładka w stylu inspektu. Przepuszcza światło, chroni przed opadami i w razie potrzeby można ją wietrzyć. Sprawdzi się też prosty tunel foliowy albo domowa konstrukcja z desek czy folii przeznaczonej do szklarni.

Ważne, aby liście roślin nie dotykały osłony. W miejscach kontaktu łatwo skrapla się wilgoć i tworzą się warunki sprzyjające pleśni.

Przy uprawie warzyw pod osłoną konieczne jest regularne wietrzenie. Obniża wilgotność powietrza i ogranicza ryzyko chorób grzybowych. Przy intensywnych opadach śniegu warto usuwać ciężką warstwę śniegu z osłon i z wyższych roślin, aby nie doszło do uszkodzeń. Sam śnieg działa jednak jako dobry materiał izolacyjny.

Przygotowanie grządki na kolejny sezon

Jeśli jesienią grządka jest całkowicie opróżniona, zima może być dobrym czasem na jej odnowienie. Gdy zawartość grządki z biegiem lat osiądzie, opłaca się uzupełnić nową materię organiczną. Usuwa się stare resztki roślin, korzenie i chwasty, a następnie dodaje materiał do kompostowania wraz z dojrzałym kompostem. Przez zimę wszystko zacznie stopniowo osiadać i się rozkładać.

Wiosną uzupełnia się wierzchnią warstwę dobrej jakości ziemią ogrodniczą bogatą w składniki pokarmowe, ale nie przesadnie grubą. Tak przygotowana grządka szybko będzie gotowa do nowych nasadzeń, a rośliny dostaną wystarczającą porcję składników na start sezonu.

Nawożenie zielone i wczesny siew

Kto nie chce zostawiać grządki pustej na zimę, może zastosować nawożenie zielone. Jesienią wysiewa się gatunki, które poprawiają strukturę gleby, chronią ją przed niekorzystną pogodą i spulchniają korzeniami. Niektóre dodatkowo wiążą azot z powietrza, który później posłuży jako naturalny zapas składników pokarmowych dla kolejnych upraw.

Inną możliwością jest późny siew warzyw i ziół przeznaczonych do wiosennych wschodów. Nasiona pozostają w glebie przez zimę i przy ociepleniu często wschodzą wcześniej niż siewy wiosenne. Jeśli są lekko osłonięte ściółką i prostym przykryciem, mogą bezpiecznie przetrwać chłodny okres i wiosną dać przewagę nowym zbiorom.

Zimowa pielęgnacja się opłaca

Podwyższona grządka może być przydatna przez cały rok. Gdy odpowiednio się ją obsadzi, okryje i przygotuje, zapewni świeże plony także wtedy, gdy zwykłe grządki odpoczywają. Jednocześnie poprawia się stan gleby i gotowość na kolejny sezon. Zima nie musi więc być okresem bezczynności, lecz sprytnym wykorzystaniem przestrzeni i wsparciem przyszłych zbiorów.

Źródło: Plantura Magazine, RHS , Pestrazahrada.cz