Najpiękniejsze jesienne pnącze ma jeden haczyk, na elewacji zostaną po nim ślady na zawsze

Winobluszcz pięciolistkowy, znany także jako winobluszcz wirginijski, należy do szybko rosnących pnączy, które w krótkim czasie potrafią porosnąć płot, pergolę, a nawet większą powierzchnię gruntu. Latem zwraca uwagę intensywnie zielonymi liśćmi złożonymi z pięciu listków, natomiast jesienią przeobraża się w wyjątkowo efektowną roślinę o odcieniach czerwieni, bordo i pomarańczu. To właśnie dzięki temu wyrazistemu jesiennemu wybarwieniu zalicza się do najbardziej atrakcyjnych pnączy liściastych do celów ozdobnych.

Roślina pochodzi ze wschodniej i środkowej części Stanów Zjednoczonych i w sprzyjających warunkach osiąga długość około 9–15 metrów. Można ją uprawiać jako pnącze wspinające się po podporach, ale też jako roślinę okrywową, która pomaga chronić skarpy przed erozją. Trzeba jednak brać pod uwagę, że to gatunek bardzo silny i ekspansywny, wymagający regularnej kontroli.

Na co uważać podczas pracy z rośliną

Choć winobluszcz jest dekoracyjny, nie jest całkowicie pozbawiony ryzyka. Jego ciemnogranatowe owoce zawierają substancje trujące dla człowieka, choć dla ptaków są nieszkodliwe. W ogrodzie, w którym przebywają dzieci, warto więc roślinę obserwować i w razie potrzeby usuwać kwiaty lub zawiązki owoców, zanim dojrzeją.

Innym problemem może być sok roślinny. U osób wrażliwszych wywołuje podrażnienia skóry, ponieważ zawiera drobne kryształki substancji drażniących. Podczas cięcia i przesadzania dobrze jest używać rękawic, a po pracy dokładnie umyć ręce.

Jakich warunków potrzebuje winobluszcz

Stanowisko i światło

Winobluszcz toleruje pełne słońce, półcień i cień. Najpiękniejsze jesienne przebarwienie zazwyczaj uzyskuje jednak w miejscu słonecznym. W cieplejszych rejonach może mu służyć lekki półcień, szczególnie w najgorętszej części dnia. Dobrze rośnie na przykład przy ścianach o ekspozycji wschodniej lub zachodniej.

Gleba

Dużą zaletą tej rośliny jest jej przystosowanie. Rośnie w glebie gliniastej, piaszczystej i próchnicznej, o ile jest dobrze przepuszczalna. Odpowiada jej podłoże od lekko kwaśnego po obojętne, ale znosi też szerszy zakres odczynu. Kluczowy nie jest typ ziemi, tylko to, by nie stała w niej długo woda.

Podlewanie i nawożenie

W pierwszym roku po posadzeniu potrzebuje regularnego i obfitszego podlewania, aby dobrze się ukorzenił. Gdy się przyjmie, jest dość odporny i zwykle wystarcza mu sporadyczne, ale głębsze podlewanie. Przy długotrwałej suszy i wysokich temperaturach warto jednak nawadniać częściej.

Aby utrzymać bujny wzrost, wystarczy nawożenie raz w roku wiosną. Można zastosować zwykły nawóz uniwersalny w formie granulatu, rozsypany na powierzchni ziemi wokół rośliny.

Mrozoodporność i zachowanie zimą

Winobluszcz pięciolistkowy należy do bardzo odpornych gatunków i bez większych problemów znosi nawet silne mrozy. Zimą zrzuca liście, co jest naturalne, a wiosną szybko wypuszcza nowe. Ryzykiem bywają raczej późne przymrozki wiosenne, gdy roślina rozpoczęła już nowy przyrost.

Odmiany warte polecenia do ogrodu

Poza podstawowym gatunkiem botanicznym istnieją też wyselekcjonowane odmiany. Niektóre rosną nieco mniej gwałtownie, inne mają bardziej dekoracyjne ulistnienie lub intensywniejsze barwy jesienne. Popularne są formy o liściach biało lub żółto pstrychi, które jesienią przebarwiają się na różowo i czerwono. Inny kultywar wyróżnia się natomiast wyraźnym, jaskrawoczerwonym efektem jesienią. Jeśli zależy Ci na roślinie z mniejszą skłonnością do przerastania, warto wybierać właśnie wśród odmian.

Kiedy i jak przycinać winobluszcz

Bez cięcia to pnącze łatwo może zamienić się w trudny do opanowania gąszcz. Najlepszy termin cięcia to zima lub wczesna wiosna. Wtedy można skrócić pędy, skorygować kierunek ich wzrostu i zapobiec wrastaniu w rynny, dachy czy sąsiednie drzewa.

Jeśli część pędów oderwie się od podłoża, zazwyczaj nie przyczepi się ponownie. Takie fragmenty warto usunąć, podobnie jak gałęzie zaschnięte lub porażone chorobami. W razie potrzeby roślinę można przyciąć bardzo mocno, niemal przy ziemi. Silny wzrost zwykle pozwala jej szybko się zregenerować.

Gdzie go sadzić, a gdzie lepiej nie

Winobluszcz często sadzi się przy ścianach i ogrodzeniach, ponieważ dzięki przylgom dobrze trzyma się powierzchni. I właśnie to może być wadą. Po usunięciu rośliny na tynku lub okładzinie zwykle pozostają ślady po przylgach, a starszy porost schodzi bardzo opornie. Jeśli chcesz uzyskać efekt zielonej ściany bez ryzyka uszkodzenia elewacji, lepiej zastosować solidną podporę ustawioną w pewnej odległości od muru.

Nie warto też pozwalać roślinie wspinać się po cennych drzewach soliterowych. Gęste ulistnienie zabierałoby światło ich koronom. Zdecydowanie lepiej prowadzić ją po pergolach, łukach ogrodowych i płotach albo puścić po skarpie jako roślinny okrywowy „dywan” ochronny.

Rozmnażanie z sadzonek i z nasion

Rozmnażanie z sadzonek

Najprostszą drogą do nowych roślin jest sadzonkowanie. Wybiera się zdrowy pęd o długości co najmniej 30 cm z kilkoma węzłami. Dolną część oczyszcza się z liści, końcówkę można potraktować ukorzeniaczem i sadzi się pęd w dobrej jakości podłożu na głębokość kilku centymetrów. Ziemia powinna pozostawać lekko wilgotna. Po kilku tygodniach zwykle wytwarza wystarczająco dużo korzeni, by przesadzić roślinę na zewnątrz.

Uprawa z nasion

Możliwe jest także rozmnażanie z nasion, choć bywa mniej praktyczne niż sadzonkowanie. Nasiona wysiewa się bezpośrednio do przygotowanej gleby z dodatkiem torfu lub piasku. Przysypuje się je tylko płytko, a podczas kiełkowania ważne jest regularne, głębsze podlewanie raz w tygodniu. Młode rośliny rosną szybko, dlatego często trzeba je dość wcześnie przerwać, zostawiając tylko najsilniejsze egzemplarze.

Szkodniki, choroby i inne kłopoty

Winobluszcz może przyciągać gąsienice i inne owady, na przykład pchełki, skoczki, tarczniki czy niektóre gatunki pszczół, które wygryzają fragmenty liści. Ochrona zależy od konkretnego szkodnika i obejmuje usuwanie mechaniczne, stosowanie olejów ogrodniczych, mydeł potasowych owadobójczych lub innych, łagodniejszych środków.

Z chorób pojawiają się głównie infekcje grzybowe, na przykład plamistości liści, mączniak, antraknoza lub rakowe uszkodzenia tkanek. Podstawą ochrony jest szybkie rozpoznanie problemu, usunięcie porażonych części i zastosowanie preparatów przeznaczonych przeciw chorobom grzybowym.

Najczęstszy problem to zbyt bujny wzrost

Najwięcej kłopotów nie powodują szkodniki ani pogoda, lecz sama siła wzrostu. Winobluszcz potrafi rozprzestrzeniać się bardzo szybko i bez regularnej kontroli z łatwością opanuje większą przestrzeń, niż planowałeś. Jeśli trzeba usunąć starszą roślinę, bywa to trudniejsze. Oprysk na liście w przypadku wysokich egzemplarzy często nie wystarcza. Skuteczniejsze bywa ścięcie pnia przy ziemi i zabezpieczenie świeżej rany odpowiednim preparatem, ewentualnie dokładne wykopanie korzeni oraz podziemnych rozłogów.

Winobluszcz pięciolistkowy to piękne, odporne i wszechstronne pnącze, ale wymaga stanowczej ręki. Kto zapewni mu właściwe miejsce i regularne cięcie, zyska efektowną roślinę o wyjątkowym jesiennym wybarwieniu.

Źródło: The Spruce, Gardening Know How , Pestrazahrada.cz