Vanaf augustus mag u in de tuin meer bouwen zonder vergunning, bij putten en waterzuivering juist niet

Vanaf augustus 2026 gaan er voor huiseigenaren en tuinbezitters wijzigingen gelden die zowel gangbare tuinbouwwerken als het omgaan met water raken. De vereenvoudiging gaat vooral over kleinere objecten zoals pergola’s, prieeltjes of tuinhuisjes. Omgekeerd pakt de overheid strenger uit bij waterputten en huishoudelijke afvalwaterzuiveringen (IBA’s), waar meer nadruk komt te liggen op vakbekwaamheid, veiligheid en bescherming van grondwaterbronnen.

Voor u gaat plannen, loont het om niet alleen naar de algemene regels te kijken, maar ook naar de lokale voorwaarden. Juist het bestemmingsplan van de gemeente of beschermingszones leggen vaak strengere grenzen op dan de wet, en kunnen zowel de plek als het uiterlijk van een bouwwerk beïnvloeden.

Meer bouwwerken mogen straks zonder vergunning of melding

Een belangrijke vernieuwing komt met de wijziging van de bouwwetgeving. Die breidt de groep kleine bouwwerken uit die u op het perceel van een woonhuis mag realiseren zonder bouwvergunning en zonder meldingsplicht. Ook de maximale maat wordt opgetrokken, naar 60 m² bebouwde oppervlakte, terwijl eerder doorgaans met een grens van 40 m² werd gewerkt.

Minder administratie betekent echter geen volledige vrijheid. Het bouwwerk moet voldoen aan voorwaarden over het type en de technische parameters. Er blijft sprake van een maximale hoogte van 5 meter en de eis dat het object hooguit één bouwlaag boven maaiveld heeft. Ook het niet-commerciële gebruik is belangrijk. In deze eenvoudigere categorie vallen doorgaans bijvoorbeeld pergola’s, overkappingen, kassen, prieeltjes en tuinhuisjes.

Afstanden tot de perceelgrens blijven belangrijk

Ook al kunt u meer eenvoudiger bouwen, de plicht om rekening te houden met aangrenzende percelen en de algemene plaatsingsregels blijft gelden. In de praktijk geldt bij kleine bouwwerken vaak een afstand van minstens 2 meter tot de perceelgrens, tenzij regels of het bestemmingsplan anders bepalen.

Daarnaast is het uitgangspunt dat zo’n klein bouwwerk niet bedoeld is voor bewoning. Het hoort dus geen woonruimtes of sanitaire voorzieningen te bevatten. Het laatste woord kan ook bij lokale voorschriften liggen, bijvoorbeeld in beschermde gebieden, beschermingszones of in wijken met striktere eisen voor bebouwing en het uiterlijk van gebouwen.

Putten en huishoudelijke zuiveringen onder strengere eisen

Waar bij pergola’s en tuinbouwwerken de administratie afneemt, worden de regels bij waterwerken juist aangescherpt. Zowel waterputten als huishoudelijke afvalwaterzuiveringen (IBA’s) behoren tot de bouwwerken waarbij een hoger niveau van deskundigheid wordt verwacht. De nieuwe regeling benadrukt dat de uitvoering onder deskundige leiding van een aannemer en een bevoegde/gecertificeerde professional hoort te gebeuren.

Het doel is de risico’s te beperken van slecht uitgevoerde werkzaamheden, die niet alleen de werking van de installatie kunnen aantasten, maar ook de omgeving. Bij putten gaat het vooral om bescherming van grondwater en het voorkomen van verontreiniging. Bij zuiveringen is het daarnaast belangrijk dat de werking voldoet aan lozingseisen en dat de installatie werkelijk doet waarvoor ze bedoeld is.

Waterwetgeving en controles op grondwateronttrekking

Naast bouwregels is voor put-eigenaren ook de waterwetgeving cruciaal. Het onttrekken van grondwater hoort gebaseerd te zijn op een geldige vergunning voor watergebruik, tenzij in de specifieke situatie een uitzondering geldt. Waterautoriteiten kunnen bij ongeoorloofde onttrekking herstelmaatregelen eisen en bij overtreding sancties opleggen, waarvan de hoogte afhangt van de ernst en de omstandigheden.

Een veelvoorkomende misvatting is dat een oudere put automatisch in orde is, of juist automatisch illegaal. In werkelijkheid is het vaak complexer en hangt het ervan af wanneer de put is aangelegd, welke toestemmingen toen vereist waren en of aan de destijds geldende voorwaarden is voldaan. Daarom is het verstandig de status van uw put te laten verifiëren en uw documentatie op orde te hebben.

Regenwater en de druk op zuiniger waterbeheer

Bij beslissingen over de tuin en bouwwerken speelt regenwater steeds vaker mee. De langdurige trend is om water vast te houden waar het valt, in plaats van het onnodig af te voeren. Bij nieuwbouw en soms ook bij grotere verbouwingen wordt infiltratie op eigen terrein of het benutten van regenwater, bijvoorbeeld voor beregening, steeds vaker toegepast.

Deze richting wordt niet alleen ondersteund door nationale regels, maar ook door breder Europees milieubeleid dat zich richt op bescherming van waterbronnen en aanpassing aan klimaatverandering. In de praktijk betekent dit dat eigenaren vaker aan retentievoorzieningen, infiltratie en de totale inrichting van het perceel zullen denken, zodat water niet onnodig uit het landschap verdwijnt.

Hoe u het meeste uit de nieuwe regels haalt

Voor veel huiseigenaren zijn de wijzigingen positief, omdat gangbare tuinbouwwerken met minder bureaucratie te regelen zijn dan vroeger. Tegelijk neemt de nadruk toe op controle bij waterwerken en het omgaan met grondwater, wat meer eisen stelt aan vakbekwaamheid en het risico op problemen vergroot wanneer verplichtingen worden onderschat.

Voor u aan welke bouwactiviteit in de tuin dan ook begint, is het zinvol de bouwregels, het lokale bestemmingsplan en eventuele beperkingen uit de waterwetgeving en beschermingszones te controleren.

Wie zich vooraf goed oriënteert, kan de vereenvoudigingen benutten waar dat logisch is, en tegelijk gedoe voorkomen bij putten, IBA’s en andere voorzieningen die impact hebben op water en milieu. De nieuwe regels maken bouwen in de tuin vaak makkelijker, maar vragen extra zorgvuldigheid waar het om waterbronnen gaat.

Zdro: Wetten voor mensen, Bumerang, Seznam nieuws

Bron: Pestrazahrada.cz