Kompost zimą zamarza a obierki wyrzucasz niepotrzebnie ogrodnicy mają prosty trik przy tylnych drzwiach

Zimą może się wydawać, że kompostowanie traci sens. Gdy spadnie śnieg, a ziemia zmarznie, kompost często twardnieje, a rozkład wyraźnie zwalnia. To jednak nie znaczy, że trzeba na kilka miesięcy z kompostowania rezygnować. Odpady kuchenne powstają przez cały rok i szkoda je wyrzucać tylko dlatego, że na zewnątrz jest zimno. Również zimą można na bieżąco gromadzić resztki organiczne i przygotować je na czas, kiedy zrobi się cieplej, a rozkład znów ruszy pełną parą.

Co zrobić z odpadami kuchennymi zimą

Największy problem zwykle nie polega na tym, że kompost zimą w ogóle „nie działa”, tylko na wygodzie. Chodzenie codziennie do kompostownika przez lód, śnieg i zamarznięty ogród nie należy do przyjemności. Do tego wysypanie wiadra obierek na stwardniałą pryzmę często nie daje poczucia dobrze wykonanej pracy. Praktycznym rozwiązaniem jest urządzenie sobie miejsca przejściowego, gdzie odkłada się odpady, dopóki nie nadejdą lepsze warunki.

Świetnie sprawdzi się zwykły pojemnik z pokrywą, na przykład starszy kosz na śmieci ustawiony blisko domu, choćby przy tarasie albo przy tylnym wejściu. Można do niego odkładać kuchenne resztki przez kilka dni lub tygodni, bez konieczności każdorazowego chodzenia aż do kompostownika. Na mrozie odpady nie śmierdzą, bo pozostają zamarznięte. Nawet jeśli przyjdzie krótkie ocieplenie i zawartość zacznie częściowo odmarzać, zwykle nie jest to duży problem. Gdy zima odpuści, cały nagromadzony materiał można przenieść na główną pryzmę kompostową.

Tymczasowe składowanie odpadów oszczędza pracę

Taki zimowy „magazynek” ma jeszcze jedną zaletę. Nie trzeba niepotrzebnie otwierać kompostownika w czasie, gdy materiał w środku jest zamarznięty, a dostęp do niego utrudniony. Pojemnik przy domu pozwala przetrwać okres największych mrozów, a jednocześnie nadal oddzielać bioodpady od zwykłych odpadów zmieszanych. Wiosną wystarczy wymieszać zawartość z innymi materiałami do kompostowania i proces naturalnie znów ruszy.

Przemarzanie nie jest przeszkodą, tylko częścią procesu

Zimowy kompost co prawda nie jest tak aktywny jak w cieplejszych miesiącach, ale powtarzające się cykle mrozu i odwilży mają swoje znaczenie. Materia organiczna podczas zamarzania, a potem odmarzania stopniowo ulega naruszeniu. Kiedy robi się cieplej, mikroorganizmy mają łatwiejsze zadanie i rozkład przebiega szybciej. Oznacza to, że nawet odpady, które zimą były tylko składowane lub częściowo zamarznięte, mogą wiosną zamienić się w wartościowy kompost szybciej, niż mogłoby się wydawać.

Wielu ogrodników dlatego pod koniec jesieni albo zimą robi w kompostowniku miejsce na kolejne partie. Materiał już częściowo rozłożony mogą odsunąć na bok, a świeżo dodane resztki kuchenne zostawić, by „przeszły” okres mrozu. Gdy połączy się je z suchymi liśćmi lub innym składnikiem bogatym w węgiel, na wiosnę powstaje bardzo dobra baza pod dojrzały kompost.

Podgrzewany kompost zimą nie jest dla każdego

Niektórzy próbują utrzymać kompost aktywny nawet w środku zimy tak, aby wytwarzał ciepło. Tzw. gorący kompost wymaga jednak naprawdę dużej ilości materiału. Pryzma musi być odpowiednio wysoka i szeroka, żeby ciepło nie tylko się wytworzyło, ale też utrzymało w środku. W warunkach zimowych oznacza to często minimum około 1,5 m wysokości i szerokości. Dla przeciętnego gospodarstwa domowego trudno jest zebrać taką masę wyłącznie z własnych źródeł.

Poza wielkością trzeba też dostarczyć sporo masy azotowej, na przykład obornika albo innego silnego źródła składników pokarmowych, bo inaczej podgrzewanie w ogóle nie ruszy. To oznacza więcej pracy, czasu i organizacji, niż zwykle jest współmierne do efektu. Dla wielu ogrodników-amatorów zimowe „gorące” kompostowanie nie jest więc najpraktyczniejszą drogą.

Zimą nie trzeba zmuszać kompostu do wysokich temperatur. Często wystarczy dobrze gromadzić materiał, a główny rozkład zostawić na wiosenne ocieplenie.

Kiedy gorący kompost ma większy sens

Jeśli celem jest zniszczenie nasion chwastów albo szybkie przerobienie bardziej problematycznego materiału, lepiej poczekać do późnej wiosny. Wtedy można niemal gotowy kompost ponownie przerzucić, domieszać świeżą zieloną masę, na przykład skoszoną trawę, i ewentualnie dodać niewielką ilość nawozu organicznego. Tak odświeżona pryzma nagrzewa się znacznie łatwiej niż w środku zimy. Przy regularnym przerzucaniu co kilka dni może być gotowa już po kilku tygodniach.

To rozsądniejsze niż wkładanie energii w zimowe próby uzyskania wysokich temperatur. Ogrodnik wykorzystuje naturalny rytm pór roku i zamiast walczyć z pogodą, pozwala przyrodzie pracować w lepszym momencie.

Jak częściowo chronić kompost zimą

Kto chce choć trochę wesprzeć rozkład w chłodnym okresie, może kompost zaizolować. Pomogą bele słomy ustawione wokół pryzmy albo worki wypełnione liśćmi, które działają jak prosta osłona termiczna. Takie rozwiązanie nie gwarantuje gorącego kompostu, ale może ograniczyć przemarzanie i utrzymać w środku nieco stabilniejsze warunki.

Są też bardziej pomysłowe sposoby. Niektórzy umieszczają kompost w miejscu osłoniętym szklarnią albo robią niewielkie zadaszenia, które zatrzymują ciepło słoneczne. Kompost zyskuje wtedy lepsze warunki, a przy okazji może delikatnie dogrzewać otoczenie. Pod szkłem można wykorzystać doły, beczki lub zamknięte pojemniki, zależnie od możliwości danej działki.

Ważniejsza od perfekcji jest regularność

Zimowe kompostowanie nie musi być skomplikowane ani idealnie aktywne. Najważniejsze to nie rezygnować z segregowania bioodpadów tylko z powodu kilku chłodnych miesięcy. Nawet jeśli rozkład zwolni, materiał nie zniknie i wraz z nadejściem wiosny będzie gotowy, by ruszyć dalej. Kto stworzy prosty system odkładania kuchennych resztek i wiosną wszystko sensownie wymiesza, uzyska dobry kompost bez niepotrzebnego wysiłku.

Zima nie jest więc powodem, by kończyć kompostowanie, tylko raczej okresem, kiedy trzeba trochę zmienić sposób działania. Resztki organiczne można bezpiecznie gromadzić, kompost osłonić przed największym chłodem, a na główny rozkład poczekać do cieplejszej części roku. Efektem będzie żyźniejsza gleba i mniejsza ilość odpadów w domu.

Źródło: Grow Veg, RHS , Pestrazahrada.cz