Co zrobić przed mrozami, aby rośliny bulwiaste i cebulowe przetrwały zimę

Wrażliwe rośliny ogrodowe często nie przetrwają mrozu bez pomocy, dlatego ważne jest, by odpowiednio wcześnie zdecydować, jak je zabezpieczyć na zimę. Najczęściej wybiera się między dwoma rozwiązaniami. Albo rośliny wykopuje się z ziemi, skraca i wprowadza w stan spoczynku, albo zostawia na stanowisku i osłania grubą warstwą ściółki. Właściwy wybór zależy od gatunku rośliny, a także od tego, jak chłodna bywa zima w danej okolicy i jakie warunki panują na rabacie.

Ochronę warto zaplanować przy pierwszych oznakach przymrozków, zwykle od września do listopada. W chłodniejszych lub wietrznych miejscach często trzeba działać wcześniej, natomiast w łagodniejszych rejonach niektóre gatunki mogą przezimować w gruncie nawet bez wykopywania.

Które rośliny można wykopać i przechować

Do roślin szczególnie odpowiednich do wykopania i zimowego przechowania należą przede wszystkim dalie, pacioreczniki, begonie bulwiaste i mieczyki. Gatunki te tworzą pod ziemią organy spichrzowe, takie jak bulwy, kłącza lub zgrubienia bulwiaste, które potrafią przetrwać okres spoczynku poza glebą.

Takie rozwiązanie jest praktyczne zwłaszcza tam, gdzie zima trwa dłużej, a mrozy są silniejsze. Wykopanie roślin ogranicza ryzyko przemarznięcia oraz gnicia w zbyt mokrej glebie. Zaletą jest też możliwość kontrolowania ich stanu przez cały okres przechowywania.

Kiedy może wystarczyć ściółkowanie na miejscu

W osłoniętych częściach ogrodu, gdzie gleba jest dobrze przepuszczalna i zima nie bywa ekstremalna, część bardziej wrażliwych bylin można zostawić na zewnątrz. Części nadziemne przycina się, a część korzeniową okrywa grubą warstwą suchego materiału organicznego. Taka osłona pomaga ograniczyć wnikanie mrozu i wahania temperatur.

W łagodniejszych rejonach w ten sposób mogą zimować na przykład pacioreczniki i dalie. Z podobnej ochrony skorzystają też zrzucające liście agapanty, karczochy, a w niektórych przypadkach również młode pędy lilii, które bywają zagrożone późnymi przymrozkami wiosennymi. W przypadku bardziej wrażliwych półkrzewów roślinę można przyciąć niemal przy ziemi, a następnie przykryć grubą warstwą ściółki.

Jak prawidłowo wykopać pacioreczniki z ziemi

Pacioreczniki zwykle wykopuje się dopiero wtedy, gdy ich liście zostaną uszkodzone przez pierwszy przymrozek. W tym momencie pędy skraca się do kilku centymetrów nad ziemią. Następnie roślinę ostrożnie podważa się widłami amerykańskimi, aby nie uszkodzić korzeni ani mięsistych kłączy.

Po wykopaniu warto usunąć resztki ziemi i zanieczyszczenia. Kłącza układa się potem w skrzynkach lub pojemnikach wypełnionych piaskiem, włóknem kokosowym albo wermikulitem. Korona rośliny powinna pozostać lekko odsłonięta. Zimą trzeba utrzymywać tylko lekką wilgotność i przechowywać je w chłodnym miejscu bez mrozu, na przykład w szklarni lub jasnym, nieogrzewanym pomieszczeniu. Rośliny uprawiane w pojemnikach po przycięciu często można zostawić bezpośrednio w donicy.

Postępowanie przy zimowaniu dalii i begonii

Dalie wykopuje się podobnie jak pacioreczniki, czyli po pierwszym przymrozku, który czerni liście. Stare łodygi skraca się do około pięciu centymetrów i usuwa drobne korzenie. Podczas wykopywania ważne jest, by nie uszkodzić bulw. Wszelkie przecięcia, obtłuczenia czy pęknięcia mogą zimą prowadzić do gnicia.

Po wyjęciu bulwy oczyszcza się z ziemi najlepiej ręką i pozostawia do obeschnięcia. Pomaga, jeśli na kilka tygodni ułoży się je odwrócone w chłodnym miejscu, aby nadmiar wilgoci mógł odpłynąć. Następnie warto oznaczyć poszczególne odmiany i ułożyć je w skrzynkach z suchym piaskiem, ziemią lub kompostem tak, aby widoczne pozostały tylko resztki łodyg. Idealne jest miejsce chłodne, ale bez mrozu, na przykład garaż lub ogrodowa szopa.

Begonie bulwiaste przechowuje się zasadniczo w ten sam sposób co dalie. Najważniejsze są sucho, spokój i ochrona przed mrozem.

Jak przezimować mieczyki i inne podobne gatunki

Mieczyki tworzą bulwocebule, które można przechowywać podobnie jak cebule. Po wykopaniu trzeba je osuszyć i przenieść w suche, przewiewne miejsce. Także i tu obowiązuje zasada, że nadmiar wilgoci lub słaba wentylacja wyraźnie zwiększają ryzyko chorób w okresie zimowym.

Ogólna zasada jest prosta: organy spichrzowe muszą zimą przebywać w suchym, chłodnym miejscu bez mrozu, ale jednocześnie nie mogą leżeć w zamkniętym i wilgotnym środowisku.

Jakie materiały nadają się na zimową ściółkę

Jeśli rośliny zostają na zewnątrz, o powodzeniu decyduje jakość warstwy ochronnej. Ściółka powinna być dostatecznie gruba, raczej sucha i przewiewna. Można użyć słomy, kompostu ogrodowego, rozdrobnionej kory lub dobrze przefermentowanego obornika. Każdy z tych materiałów pomaga izolować część korzeniową rośliny i ograniczać gwałtowne przechodzenie z mrozu w odwilż.

Ważne jest, aby stanowisko zimą nie było podmokłe. Woda w połączeniu z chłodem bywa dla wrażliwych roślin często groźniejsza niż sam mróz. Dlatego ściółkowanie najlepiej sprawdza się na miejscach z dobrą drenacją i w osłonie od wiatru.

Na co uważać zimą

Najczęstszym problemem podczas przechowywania jest gnicie bulw, kłączy i innych organów spichrzowych. Pojawia się głównie wtedy, gdy są przechowywane zbyt wilgotno lub w niewietrzonym miejscu. Dlatego warto co jakiś czas zimą skontrolować przechowywany materiał i w porę usunąć porażone części.

Rośliny pozostawione na zewnątrz pod ściółką mogą wiosną ruszać nieco później niż te, które na zimę wykopano, przechowano i ponownie posadzono. Nie oznacza to jednak koniecznie problemu. Często jest to tylko naturalna reakcja na chłodniejszą glebę i mocniejszą osłonę zimową.

Jak właściwie zdecydować między wykopywaniem a ściółką

Wybór metody powinien wynikać z lokalnych warunków i wymagań konkretnej rośliny. Jeśli mieszkasz w rejonie z ostrymi zimami, bezpieczniej jest rośliny wykopać i przechować. Jeżeli masz ogród w cieplejszym położeniu, osłoniętą rabatę i lżejszą glebę, prostsze może być pozostawienie ich na miejscu pod grubą warstwą ściółki.

Najważniejsze jest działanie na czas. Gdy tylko pojawi się pierwsze zagrożenie mrozem, warto mieć jasność, które rośliny trafią do przechowania, a które dostaną zimową kołdrę bezpośrednio na rabacie. To właśnie szybka i prawidłowo wykonana ochrona często decyduje o tym, w jakiej kondycji rośliny obudzą się wiosną.

Źródło: Rhs, Gardening Know How , Pestrazahrada.cz