Zo bescherm je de rijke pruimenoogst op tijd tegen pruimenmot en monilia

Pruimenbomen kunnen dit jaar letterlijk volhangen met vruchten, maar rond de overgang van juni naar juli breekt de periode aan waarin de pruimenmot het vaakst toeslaat. Als je te laat ingrijpt, kan deze plaag een groot deel van de oogst waardeloos maken. In plaats van gezonde pruimen liggen er dan onder de boom vroeg verkleurde, wormstekige en wegrottende vruchten, en op de schil verschijnt vaak ook de typische kleverige harsdruppel.

Hoe de pruimenmot leeft en wanneer hij toeslaat

De pruimenmot is een onopvallend nachtvlindertje, maar de schade wordt veroorzaakt door de rupsen. Hij overwintert als rups, verborgen in een cocon onder de schors of in spleten van de stam. In het voorjaar verpopt hij en in het seizoen zie je meestal twee duidelijke aanvalsgolven.

Eerste golf aan het einde van de lente en in juni

De volwassen motten beginnen al eind mei te vliegen en zetten eitjes af op kleine groene vruchten. Het kritieke moment is het uitkomen van de rupsen, vaak halverwege juni. Zodra de rups zich door de schil vreet, zit hij beschermd in de vrucht en is hij met een gewone bespuiting nog maar moeilijk te raken. Hij beschadigt het gebied rond de pit en de steelholte; de pruim stopt met groeien, kleurt te vroeg en valt af.

De tweede golf in juli en augustus is vaak nog vernietigender

In de zomer valt de volgende generatie bijna rijpe vruchten aan. In het vruchtvlees ontstaan gangetjes gevuld met donkere uitwerpselen; juist dan zie je de klassieke wormstekige pruimen, die snel zacht worden, bederven en smaak verliezen.

Het meest voorkomende signaal herken je aan gomvorming

Een typisch symptoom is een doorzichtige, kleverige druppel op de schil die op hars lijkt. De vrucht probeert daarmee het wondje te dichten waar de rups is binnengedrongen. Zie je zulke druppels op groene pruimen, dan zit de plaag meestal al binnenin en heb je het juiste moment voor bescherming waarschijnlijk gemist.

Wondjes door rupsen maken de weg vrij voor monilia

Wormstekigheid is op zichzelf al vervelend, maar nog erger is dat een beschadigde schil een toegangspoort vormt voor schimmelziekten. Het vaakst volgt monilia, de vruchtrot. Zodra sporen in het vruchtvlees komen, gaat de pruim al aan de boom snel rotten; er verschijnen bruine plekken en later grijze kussentjes met sporen. De besmetting verspreidt zich gemakkelijk door contact tussen vruchten in trossen, waardoor hele clusters kunnen wegvallen: ze worden zwart, drogen in of vallen in het gras.

De sleutel tot succes is timing, niet de ‘kracht’ van de spuit

Tegen de pruimenmot heeft ingrijpen weinig zin wanneer de vruchten al wormstekig zijn. Doorslaggevend is het korte venster waarin de rupsen net uit het ei komen en zich nog niet in de vrucht hebben geboord. In de praktijk helpt het om de vlucht van de motten te volgen en te werken met lokale waarschuwingssystemen of met eigen vallen, omdat het weer de timing per regio en per jaar verschuift.

Chemische bescherming als je snel en precies moet ingrijpen

Bij insecticiden is toepassing op het moment van het uitkomen van de rupsen zinvol, niet meteen bij de eerste waarneming van motten. Er worden systemische middelen gebruikt die in het weefsel doordringen en de rups ook na de eerste vraatschade kunnen raken, en contactmiddelen met een snelle werking. Bij contactbespuitingen is temperatuur belangrijk: bij hitte kunnen ze minder goed werken, daarom is het veiliger om laat in de avond te spuiten.

Als er in de periode vlak voor rijping aanhoudende regen valt, is het verstandig tegelijk rekening te houden met monilia en een fungicide bescherming te kiezen, zodat rot zich niet massaal kan ontwikkelen op beschadigde vruchten.

Zachtere en BIO-aanpakken zonder harde chemie

Wie geen synthetische insecticiden wil gebruiken, kan kiezen voor biologische methoden. Een veelgebruikte optie zijn sluipwespen van het geslacht Trichogramma: die zoeken de eitjes van de mot op en schakelen ze uit voordat de rups überhaupt uitkomt. Een andere mogelijkheid is een bacteriële bespuiting op basis van Bacillus thuringiensis; die werkt na opname en is veilig voor mensen en nuttige insecten. Als ondersteunende maatregel kun je ook de geur van de pruimen maskeren met sterke, bittere kruidenextracten, bijvoorbeeld van alsem of boerenwormkruid, omdat motten bij het zoeken naar een boom sterk op geur oriënteren.

Wat te doen afhankelijk van de situatie in de boom

Mottenvlucht ’s avonds in de kroon

Hang feromoonvallen op. Die dienen vooral voor signalering: je ziet wanneer de vlucht op gang komt en wanneer het uitkomen van de rupsen nadert.

Begin van het uitkomen van rupsen en de eerste kleine sporen op de schil

Dit is het beste moment om in te grijpen, of je nu kiest voor chemische bescherming of een biologisch bacteriepreparaat. Enkele dagen uitstel betekent vaak dat de rupsen al veilig in de vruchten zitten.

Gomvorming en harsdruppels op groene pruimen

In deze fase ben je meestal te laat met spuiten. Het beste is om aangetaste vruchten met de hand af te plukken en te vernietigen voordat de rups de vrucht verlaat.

Monilia en zichtbare rotplekken met grijze kussentjes

Verwijder meteen alle aangetaste pruimen, zowel uit de boom als van de grond. Bij hoge ziektedruk is een preventieve behandeling tegen vruchtrot zinvol, en vooral een strikte hygiëne in de boomgaard.

Het belangrijkste is het opruimen van gevallen vruchten

Verzamel elke pruim die voortijdig zacht wordt, donker verkleurt of valt zo snel mogelijk en vernietig die. Laat hem niet onder de boom liggen rotten en gooi hem niet op de gewone composthoop. De rups kan uit de vrucht kruipen, zich onder de schors verstoppen, verpoppen en later in de zomer terugkeren als een volgende aanvalsgolf die de resterende oogst afmaakt.

Bron: Gardening Know How, Záhrada, Gardenia, Pestrazahrada.cz