Zielonych ziemniaków nie wystarczy odkroić, eksperci ostrzegają przed substancjami ukrytymi także gdzie indziej
Stare powiedzenie, że na ziemniakach i kiszonej kapuście da się przetrwać zimę, nie wzięło się znikąd. Ziemniaki należą do najważniejszych produktów żywnościowych, które przez stulecia stanowiły podstawę wyżywienia. Są sycące, niedrogie, łatwe do wykorzystania w kuchni i przy właściwym przechowywaniu długo zachowują świeżość. Mimo to do dziś krąży wokół nich wiele pytań. Ludzie zastanawiają się, czy zazielenione bulwy są niebezpieczne, czy ugotowane ziemniaki można ponownie podgrzać oraz jaka temperatura jest najlepsza do przechowywania.
Jak Europa przyzwyczajała się do ziemniaków
Ojczyzną ziemniaków jest Ameryka Południowa, gdzie na długo przed przybyciem Europejczyków uprawiali je Inkowie w rejonach andyjskich dzisiejszego Peru i Boliwii. Na większych wysokościach, gdzie inne rośliny uprawne radziły sobie gorzej, ziemniaki były niezawodnym źródłem pożywienia dla ludzi i zwierząt. Potrafili je nie tylko na co dzień przyrządzać, lecz także wytwarzali z nich alkohol i umieli suszyć je do postaci trwałego proszku.
Do Europy trafiły w XVI wieku za sprawą Hiszpanów. Początkowo jednak budziły nieufność i nie były postrzegane jako zwykły element diety. W niektórych przypadkach uznawano je raczej za roślinę leczniczą. Dopiero później, zwłaszcza w czasach nieurodzaju i głodu, Europejczycy zaczęli dostrzegać ich prawdziwą wartość. Istotną rolę odegrała Irlandia, gdzie ziemniaki pomogły zastąpić brakujące zboże, a także Prusy, w których ich uprawę wspierała władza państwowa.
Ziemniaki w Czechach i ich odwrót
Na ziemie czeskie ziemniaki rozprzestrzeniły się z Brandenburgii, skąd wzięła się także ich czeska nazwa. Przebijały się powoli, ponieważ ludzie początkowo im nie ufali. Przełom nastąpił dopiero w czasie wielkiego nieurodzaju w XVIII wieku, gdy okazało się, że właśnie ta roślina może wyraźnie pomóc w walce z głodem. Wtedy zaczęto uprawiać ziemniaki na większą skalę i stały się powszechnym elementem wyżywienia.
Czechy przez długi czas miały opinię ważnego kraju „ziemniaczanego”. Dziś jednak areał ich upraw jest wyraźnie mniejszy niż kiedyś. Choć panują tu odpowiednie warunki klimatyczne i glebowe, krajowa produkcja już zdecydowanie nie pokrywa całego zapotrzebowania. Także spożycie na osobę spadło w porównaniu z przeszłością niemal o połowę.
Dlaczego ziemniaki są wartościowe odżywczo
Ziemniaki to nie tylko tania „przystawka” do obiadu. To produkt, który dostarcza energii, a jednocześnie wnosi wiele ważnych składników odżywczych. Zawierają witaminę C, witaminy z grupy B, a także istotne składniki mineralne, przede wszystkim potas. Poza tym znajdziemy w nich magnez, żelazo, fosfor i inne mikroelementy. Dużą zaletą jest również niska zawartość tłuszczu.
Ciekawa jest także obecność przeciwutleniaczy. Pomagają one chronić organizm przed działaniem niekorzystnych procesów zachodzących w ciele. W przypadku odmian barwnych, na przykład o fioletowym miąższu, efekt antyoksydacyjny może być jeszcze silniejszy. Nic więc dziwnego, że nasi przodkowie uważali ziemniaki za pewnik, bez którego zima byłaby znacznie trudniejsza.
Zazielenionych bulw lepiej nie jedz

Jedną z najczęstszych obaw są zielone ziemniaki. Gdy bulwy są wystawione na światło, zaczynają się zazieleniać, a jednocześnie może wzrastać w nich zawartość toksycznych glikoalkaloidów, zwłaszcza solaniny i chakoniny. Substancje te są niepożądane z punktu widzenia żywienia człowieka. Zielone zabarwienie nie jest więc jedynie defektem kosmetycznym.
Ziemniaków z zielonymi fragmentami nie należy uznawać za bezpieczne tylko dlatego, że wytniesz uszkodzone miejsce. Wyższe stężenie szkodliwych substancji nie musi być dokładnie ograniczone wyłącznie do zielono zabarwionej części. Znacznie bezpieczniej jest takich bulw w ogóle nie spożywać i dopilnować przechowywania w ciemności.
Jak prawidłowo przechowywać ziemniaki
Najlepsze warunki do przechowywania to ciemność i temperatura około 4–5°C. W niższych temperaturach ziemniaki mają skłonność do słodknięcia, a w wyższych szybciej kiełkują. To właśnie światło i ciepło najczęściej pogarszają ich jakość.
Myte ziemniaki same w sobie nie są problemem, ale bulwy z ziemią mogą mieć nieco dłuższą trwałość, ponieważ ziemia częściowo ogranicza dostęp światła i spowalnia psucie. Z kolei zaletą ziemniaków mytych jest to, że łatwiej na nich dostrzec wady i uszkodzenia.
Podgrzewanie i gotowanie bez niepotrzebnych strat
Ugotowane ziemniaki można bez obaw podgrzać także następnego dnia. Nie powstają w nich z tego powodu substancje szkodliwe, może jedynie zmienić się ich smak i struktura. Obawy przed ponownym podgrzewaniem nie są więc uzasadnione, o ile ziemniaki były prawidłowo przechowywane.
Na końcowy smak wpływa odmiana, warunki uprawy oraz zawartość skrobi, cukrów i białek. Dlatego nie wszystkie ziemniaki są takie same, a każda odmiana może lepiej sprawdzać się w innym rodzaju obróbki kulinarnej.
Do gotowania warto zalewać ziemniaki gorącą wodą. Skraca to czas przygotowania, a jednocześnie z bulw wypłukuje się mniej cennych składników.
Obrane ziemniaki i wybór odmiany
Po obraniu ziemniaki szybko ciemnieją, co jest zjawiskiem naturalnym. Pomóc może chłód i ograniczenie dostępu powietrza, ale tak przygotowane ziemniaki są przeznaczone przede wszystkim do szybkiego zużycia. Długie przechowywanie bez skórki im nie służy.
Dobór odpowiedniej odmiany zależy od tego, do czego ziemniaki mają być przeznaczone i w jakich warunkach są uprawiane. Inne nadają się na wczesny zbiór, inne do dłuższego przechowywania, a jeszcze inne do konkretnych potraw. Właśnie różnorodność odmian jest jednym z powodów, dla których ziemniaki zajmują w kuchni tak mocne miejsce.
Źródło: Britannica, Poison.org, RHS, Pestrazahrada.cz
Miłośnik przyrody, ogrodu i wszystkiego, co się porusza, kwitnie lub rośnie. Uprawia dosłownie wszystko, od ziół po rzadkie gatunki, i równie chętnie opiekuje się zwierzętami. W swojej pracy łączy nowoczesne technologie ze sprawdzonymi babcinymi metodami i cieszy się, gdy obie drogi prowadzą do tego samego celu.
Powiązane artykuły
Najodporniejsze zwierzę świata mierzy ułamek milimetra, a jego trik przetrwania fascynuje nawet naukowców NASA
Niesporczaki, mikroskopijne bezkręgowce, potrafią przetrwać suszę, mróz, promieniowanie, a nawet warunki kosmiczne. Ich zdolność do wchodzenia w stan anabiozy wciąż zaskakuje naukowców i inspiruje badania nad ochroną komórek oraz życiem w ekstremach.
Inwazyjna biedronka, która gryzie, zadomowiła się także w Czechach, profilaktyka jest prostsza, niż myślisz
Azjatycka biedronka (biedronka arlekin) szybko rozprzestrzenia się i jesienią masowo wchodzi do domów. Sprawdź, jak ją rozpoznać i jak skutecznie zapobiegać jej pojawianiu się w mieszkaniu.
Zioło o cytrynowym zapachu, które pomaga zasnąć, aloisję pokochasz już po pierwszym roztarciu liścia
Aloisja, znana też jako werbena cytrynowa, zachwyca intensywnym cytrynowym aromatem i delikatnym smakiem. Najczęściej pije się ją w naparze, chętnie także jako wsparcie wyciszenia i wieczornego relaksu.
Komentarze (0)
Bądź pierwszą osobą, która skomentuje.