Drzewo, które przetrwa kilka pokoleń i co jesień obsypuje owocami, ma jeden warunek, o którym często się zapomina

Kasztan jadalny należy do najciekawszych drzew, które w naszych warunkach potrafią połączyć wartość ozdobną z użytkową. Od stuleci jest ceniony nie tylko za smaczne owoce, ale też za długowieczność i wyrazisty pokrój. W przeszłości w wielu regionach Europy był ważnym elementem wyżywienia, ponieważ jego owoce potrafiły zastępować zboża tam, gdzie te nie radziły sobie najlepiej. Z kasztanów przygotowywano mąkę, kasze, placki i inne proste, sycące potrawy.

Drzewo to pochodzi prawdopodobnie z obszaru Azji Mniejszej, skąd stopniowo rozprzestrzeniło się do cieplejszych części Europy. Dziś znajduje miejsce także w polskich ogrodach, o ile zapewni mu się odpowiednie warunki. Poza plonem oferuje również efektowny wygląd przez cały rok, od wiosennego kwitnienia po jesienne dojrzewanie owoców w kolczastych okrywach.

Jak wygląda i dlaczego ludzie go mylą

Kasztan jadalny to okazałe drzewo liściaste, które może osiągać znaczną wysokość i na jednym stanowisku przetrwać nawet kilka stuleci. Tworzy szeroką koronę, dlatego potrzebuje dużo miejsca. Wiosną zwraca uwagę żółtawymi kwiatostanami, latem dużymi, błyszczącymi liśćmi, a jesienią charakterystycznymi kolczastymi okrywami, w których dojrzewają owoce.

Często bywa mylony z kasztanowcem zwyczajnym, potocznie nazywanym kasztanem końskim. To jednak zupełnie inne drzewa. Owoce kasztanowca nie są przeznaczone do jedzenia, natomiast kasztany jadalne stanowią wartościowy i poszukiwany surowiec. Właściwe rozróżnienie jest kluczowe zarówno w uprawie, jak i podczas zbioru.

Gdzie rośnie najlepiej

Najobfitsze plony kasztan jadalny daje w miejscu słonecznym, ciepłym i osłoniętym od silnych wiatrów. Najlepiej czuje się w glebie głębokiej, przepuszczalnej i próchnicznej, o lekko kwaśnym odczynie. Nie służą mu natomiast podłoża ciężkie, podmokłe lub wapienne, które mogą powodować słabszy wzrost i niższą plenność.

Podczas sadzenia pomaga dodatek kwaśnego torfu, podłoża do roślin kwasolubnych albo leśnej próchnicy. Wspiera to środowisko sprzyjające korzeniom i pożytecznej mikroflorze glebowej. Młode drzewka trzeba sadzić ostrożnie, ponieważ bywają wrażliwe na uszkodzenie głównego korzenia palowego. W pierwszych latach po posadzeniu wymagają regularnego podlewania, a w chłodniejszych rejonach także ochrony przed silniejszymi mrozami.

Plon bywa wyższy przy właściwym zapyleniu

Kasztan jadalny jest co prawda jednopienny, mimo to dla pewniejszego zapylenia i lepszego zawiązywania owoców zaleca się posadzić co najmniej dwa drzewa albo dwie różne odmiany. Jest to szczególnie ważne tam, gdzie drzewo ma mieć wyraźnie użytkowy charakter. Drzewa wyhodowane z nasion wchodzą w owocowanie dość późno, często dopiero po wielu latach. Odmiany szczepione zaczynają plonować wcześniej i zwykle lepiej sprawdzają się w ogrodach, w których oczekuje się bardziej regularnych zbiorów.

Do mniejszych ogrodów nadają się odmiany o bardziej zwartym pokroju, natomiast na większych działkach kasztan najlepiej prezentuje się jako soliter. Trzeba pamiętać, że to drzewo na kilka pokoleń, które stanie się wyrazistą dominantą w ogrodzie.

Jesienny zbiór i właściwe przechowywanie owoców

Owoce dojrzewają zazwyczaj od końca września do października, w zależności od odmiany i pogody w danym roku. Dojrzałe kasztany same wypadają z kolczastych okryw na ziemię i można je zbierać na bieżąco podczas suchych dni. Przy zbiorze warto używać rękawic ochronnych. Po zebraniu dobrze jest kasztany przebrać i odrzucić uszkodzone sztuki.

Kasztany jadalne zawierają mniej tłuszczu niż większość orzechów, a jednocześnie są bogatym źródłem energii, błonnika i witaminy C.

Ponieważ mają dużo wody, nie przechowują się długo w temperaturze pokojowej. Najlepiej jak najszybciej je wykorzystać albo trzymać w chłodzie. Po ugotowaniu i obraniu można je także zamrozić, dzięki czemu na dłużej zachowają smak i wartość odżywczą.

W kuchni mają zaskakująco szerokie zastosowanie

Kasztany jadalne należą do najcenniejszych jesiennych darów ogrodu. Zawierają węglowodany, błonnik, witaminy z grupy B, witaminę C oraz szereg składników mineralnych. Mają delikatnie słodkawy smak, a po obróbce cieplnej nabierają przyjemnego, orzechowego aromatu. Właśnie dlatego znajdują w kuchni bardzo szerokie zastosowanie.

Podaje się je pieczone, gotowane i duszone. Przygotowuje się z nich purée, zupy, farsze, desery oraz mąkę, która naturalnie nie zawiera glutenu. Świetnie pasują do dyni, grzybów, drobiu i dziczyzny. Ugotowane i zmiksowane kasztany wzbogacą kremowe zupy, risotta lub odświętne dodatki do pieczonych mięs. We kuchni francuskiej i włoskiej mają długą tradycję i często wykorzystuje się je do słodkich kremów oraz wypieków.

Kasztan jadalny to nie tylko drzewo o pięknej koronie, ale też trwałe źródło jesiennych zbiorów, które znajdą zastosowanie w kuchni nowoczesnej i tradycyjnej.

Źródło: Záhrada, Gardening Know How, Pestrazahrada.cz