Zwartnica, która potrafi kwitnąć latami, a większość osób po przekwitnięciu niepotrzebnie ją wyrzuca

Hippeastrum należy do lubianych roślin cebulowych, które wiele osób kojarzy przede wszystkim z okresem Bożego Narodzenia. Często błędnie nazywa się je amarylisem, ale w potocznej mowie ta nazwa bywa używana bardzo często. To efektowna roślina doniczkowa o dużych kwiatach, która przy właściwej pielęgnacji nie kwitnie tylko raz, lecz może cieszyć kwiatami ponownie także w kolejnych latach.

Roślinę uprawia się w pojemniku w domu, ponieważ nie jest odporna na chłód. Zwykle kwitnie od zimy do wiosny i w zależności od odmiany dorasta mniej więcej od 25 do 90 centymetrów. Lubi jasne stanowisko z rozproszonym światłem, a uprawa uchodzi za średnio łatwą, więc nadaje się również dla mniej doświadczonych osób.

Jak prawidłowo posadzić cebulę

Najlepszy czas sadzenia przypada od października do stycznia. Jeśli cebula jest zdrowa i dobrej jakości, kwiaty zwykle pojawiają się po około sześciu–ośmiu tygodniach od posadzenia. Zwartnica potrzebuje doniczki tylko nieco większej niż sama cebula. Ważne, aby mniej więcej dwie trzecie cebuli pozostały ponad powierzchnią podłoża, ponieważ zbyt głębokie sadzenie roślinie nie służy.

Najlepsze będzie lekkie, przewiewne i dobrze przepuszczalne podłoże bez torfu, na przykład ziemia do roślin domowych lub bardziej gliniasta mieszanka do uprawy w pojemnikach. Po posadzeniu warto postawić doniczkę w bardzo jasnym miejscu, w temperaturze około 21°C. Podlewanie na początku powinno być oszczędne. Gdy pojawią się nowe liście, można podlewać regularniej. Podłoże nie powinno całkowicie przesychać, ale jednocześnie nie należy dopuszczać, by w podstawce długo stała woda.

Ponieważ pęd kwiatostanowy naturalnie wygina się w stronę światła, warto regularnie obracać doniczkę. Odmiany o wyjątkowo dużych kwiatach mogą wymagać podpórki, aby pęd się nie przewrócił. Gdy roślina zakwitnie, lepiej przenieść ją w nieco chłodniejsze miejsce, w temperaturze około 15–18°C. Kwiaty pozostaną wtedy dłużej świeże.

Pielęgnacja po przekwitnięciu decyduje o kolejnym kwitnieniu

Po przekwitnięciu nie wystarczy odsunąć rośliny na bok. To właśnie kolejne miesiące mają kluczowy wpływ na to, czy cebula ponownie zawiąże kwiaty. Przekwitłe pędy kwiatostanowe trzeba ściąć przy samej podstawie, ale liście należy pozostawić. To dzięki nim cebula gromadzi zapasy energii na następny sezon. W czasie wzrostu trzeba podlewać ostrożnie, ale systematycznie, i raz w tygodniu podawać zrównoważony nawóz płynny.

Latem roślinę można zostawić w doniczce na zewnątrz lub w szklarni. Trzeba jednak chronić ją przed ostrym południowym słońcem i nie dopuścić do przesuszenia. Pod koniec września zaleca się przenieść ją w jasne, ale chłodniejsze miejsce, o temperaturze około 13°C. Przez osiem–dziesięć tygodni ogranicza się podlewanie i przestaje nawozić, aby roślina przeszła w spokojniejszą fazę.

Po tym okresie stare liście skraca się mniej więcej do 10 centymetrów nad szyjką cebuli i wymienia się wierzchnią warstwę podłoża. Potem można wrócić do zwykłego trybu jak przy sadzeniu nowej cebuli.

Drugi sposób wprowadzenia w spoczynek

Istnieje też prostsza metoda. Pod koniec września całkowicie przerywa się podlewanie i pozwala roślinie stopniowo zaschnąć. Część nadziemna może zamrzeć. Usuwa się przekwitłe pędy i pożółkłe liście, a doniczkę odkłada na jeden–dwa miesiące w chłodne miejsce, na przykład do garażu lub szklarni. Światło w tej fazie nie jest kluczowe. Potem roślinę przenosi się z powrotem do ciepła i jasnego miejsca oraz znów zaczyna podlewać i nawozić.

Przesadzanie i długotrwała uprawa

Zwartnicy nie trzeba przesadzać co roku. Zwykle wystarczy raz na dwa–trzy lata, najlepiej w okresie od stycznia do marca, po przekwitnięciu. Przy przesadzaniu warto sprawdzić stan cebuli, usunąć uszkodzone fragmenty i uzupełnić świeże, przepuszczalne podłoże. To właśnie regularna wymiana ziemi pomaga utrzymać roślinę w dobrej kondycji.

Możliwości rozmnażania

Tę roślinę można rozmnażać na dwa główne sposoby: z siewu nasion lub przez oddzielanie cebulek przybyszowych. Obie metody mają swoją specyfikę i różnią się przede wszystkim tempem, w jakim doczekamy się kwiatów.

Siew nasion

Rośliny wyhodowane z nasion potrzebują dużo czasu. Do dojrzałości i pierwszego kwitnienia mogą dochodzić nawet sześć lat. Dodatkowo często różnią się wyglądem od rośliny matecznej. Nasiona najlepiej wysiewać jak najświeższe, wiosną, do lekkiego i dobrze zdrenowanego podłoża do wysiewu. Temperatura powinna utrzymywać się w okolicach 21°C.

Około pięć–sześć tygodni po skiełkowaniu warto rozpocząć nawożenie zwykłym nawozem do roślin domowych i kontynuować je do września. Młode rośliny uprawia się pojedynczo w mniejszych doniczkach i stopniowo przesadza do nieco większych, gdy tylko korzenie wypełnią pojemnik. W przeciwieństwie do dorosłych cebul nie powinno się u nich wywoływać okresu spoczynku, lecz pozwolić im rosnąć stale w umiarkowanym cieple.

Cebulki przybyszowe

Bardziej praktycznym rozwiązaniem jest rozmnażanie przez odrosty. Oddziela się je podczas przesadzania, czyli między styczniem a marcem. Najlepsze są te, które mają już własne korzenie. Po oddzieleniu sadzi się je osobno w przepuszczalnym podłożu i uprawia w temperaturze około 21°C. Rośliny uzyskane w ten sposób zwykle są zgodne z odmianą mateczną i zakwitają mniej więcej po trzech–czterech latach.

Popularne odmiany do uprawy domowej

Wybór zwartnic jest szeroki, a przed zimą w sprzedaży pojawia się wiele barwnych wariantów. Do ciekawych należy na przykład Hippeastrum papilio z nietypowymi białymi kwiatami uzupełnionymi ciemnoczerwonym prążkowaniem i zielonymi tonami. Bardzo wyrazista jest odmiana Belinda o głęboko karminowych kwiatach. Odmiana Bestseller przyciąga uwagę intensywnie różowym zabarwieniem, natomiast Red Lion to klasyk o mocnych czerwonych kwiatach. Znana jest także Star of Holland z czerwono-białym rysunkiem oraz Lady Jane, która tworzy półpełne łososiowo-różowe kwiaty.

Dlaczego czasem roślina nie zakwita

Najczęstszą przyczyną niepowodzeń jest niewłaściwa pielęgnacja w poprzednim okresie. Cebula może nie zakwitnąć, jeśli została wprowadzona w spoczynek zbyt wcześnie, jeśli rosła w zbyt dużym cieniu lub jeśli latem cierpiała na niedobór wody. Słabsze kwitnienie bywa też skutkiem tego, że liście po przekwitnięciu nie miały dość czasu, by wytworzyć substancje zapasowe.

Problemy mogą powodować również choroby i szkodniki. Czasem winne są infekcje grzybowe lub szkodniki atakujące cebule. Jeśli roślina spędza lato na zewnątrz, warto uważać także na ślimaki, które mogą uszkadzać liście. Przy właściwym postępowaniu zwartnica jest jednak niezawodną i bardzo efektowną rośliną, która może stać się stałą ozdobą zimowych wnętrz.

Źródło: Rhs, Gardeners World, Pestrazahrada.cz