Jajo kurze jako mały cud natury co dzieje się w organizmie kury i dlaczego nie niesie codziennie
Kura potrafi być zaskakująco regularnym „producentem” jaj, choć nie każda rasa znosi je równie często. Młode nioski zazwyczaj zaczynają pierwsze znoszenie około 20. tygodnia życia, ale tempo później zależy od rasy, kondycji i warunków chowu. Niektóre kury znoszą jajo niemal codziennie, inne co drugi dzień, a jeszcze inne tylko kilka razy w tygodniu. Zdarzają się też osobniki, które z powodu wad budowy lub problemów zdrowotnych nie znoszą jaj wcale.
Regularność nieśności mogą zaburzać różne czynniki, na przykład pierzenie, krótkie zimowe dni, duże upały lub chłód, choroba, stres, niedobór wody albo nieodpowiednie żywienie. Gdy warunki się poprawią, większość kur wraca do typowego rytmu. Najwyższa nieśność przypada zwykle na pierwsze dwa lata, choć niektóre kury utrzymują aktywną nieśność jeszcze długo później.
Warto też przypomnieć, że kura nie potrzebuje koguta, aby znosić jaja. Kogut jest potrzebny wyłącznie wtedy, gdy jaja mają być zapłodnione i później mają się z nich wykluć pisklęta.
Co dzieje się wewnątrz organizmu kury
Samica kurczęcia rodzi się z dużą liczbą niedojrzałych zalążków żółtek. Kiedy dojrzeje, zaczynają one stopniowo uwalniać się do jajowodu, gdzie przekształcają się w w pełni uformowane jajo. W organizmie dobrze niosącej kury znajduje się naraz kilka jaj na różnych etapach rozwoju. Najwyżej są drobne żółtka, niżej kolejno powstaje białko, błony i skorupka.
Od uwolnienia żółtka do zniesienia jaja mija około 25 godzin. W tym czasie wokół żółtka tworzy się białko, osłony ochronne, a na końcu skorupka. Jej barwa pojawia się dopiero na samym finiszu. Jeśli w jajowodzie jest obecne nasienie, do zapłodnienia dochodzi jeszcze zanim zacznie się odkładać białko.
Mimo że kura ma tylko jeden zewnętrzny otwór, podczas znoszenia jajo zazwyczaj nie ma kontaktu z odchodami. Organizm jest tak przystosowany, by w decydującym momencie drogi jaja i mas kałowych się rozdzieliły. Typowy odstęp między dwoma jajami wynosi mniej więcej dobę, dlatego kura niosąca codziennie zwykle składa kolejne jajo każdego dnia nieco później. Gdyby pora wypadła w nocy, najczęściej poczeka do rana.
Wapń i znaczenie skorupki
Tworzenie skorupki oznacza dla organizmu kury duże zużycie wapnia. Jeśli w paszy lub dodatkach nie ma go dość, ciało zaczyna sięgać po własne rezerwy. Dlatego solidna podaż minerałów jest kluczowa, czy to w postaci pełnoporcjowej mieszanki, pokruszonych muszli/ostryg, czy naturalnego pobierania z podłoża przy chowie z wybiegiem.
Skorupka to nie tylko twarda osłona. Na jej powierzchni znajduje się także warstwa ochronna ograniczająca wnikanie bakterii. Dlatego zaleca się nie myć jaj zaraz po zniesieniu, lecz dopiero krótko przed użyciem. Jeśli na powierzchni jest tylko niewielkie zabrudzenie, lepiej delikatnie je zetrzeć i dobrze osuszyć jajo.

Dlaczego nie wszystkie jaja są takie same
Młode kurki na początku nieśności często znoszą mniejsze albo nietypowo ukształtowane jaja. U starszych kur mogą z kolei pojawiać się nieprawidłowości z powodu wieku, stresu lub choroby. Pierwsze jaja bywają mniejsze, a wraz z wiekiem ich rozmiar zwykle się zwiększa.
Zdarzają się też rozmaite osobliwości. Czasem pojawia się drobne jajo bez pełnego rozwoju, innym razem jajo bez skorupki, które trzyma się razem tylko dzięki błonie. Rzadko powstaje „jajo w jaju” albo jajo z dwoma żółtkami. Niekiedy trafia się również jajo bez żółtka. Skorupka może być gładka, kredowa, chropowata, pofałdowana albo nietypowo zabarwiona.
Kolor skorupki zależy głównie od rasy. Najczęściej spotyka się jaja białe i brązowe, ale istnieją też rasy znoszące jaja kremowe, zielonkawe, niebieskie lub bardzo ciemne. Nie wpływa to na jakość zawartości. W środku jaja o różnym kolorze skorupki są zasadniczo takie same.
Zachowanie kur podczas znoszenia
Większość kur nie ma potrzeby posiadania własnego, oddzielnego gniazda. Wręcz przeciwnie, często wolą to samo miejsce do znoszenia co pozostałe. Nierzadko dwie albo trzy przeciskają się w jednym gnieździe, podczas gdy inne pozostaje puste. Jedne są towarzyskie, inne wybierają spokój i prywatność.
Wiele kur tuż przed zniesieniem lub zaraz po nim głośno gdacze. Taki odgłos bywa nazywany „pieśnią jajeczną” i brzmi niemal jak dumne obwieszczenie otoczeniu. Kury uczą się też przez naśladownictwo, więc podłożone jajo w gnieździe może pomóc skierować nieśność tam, gdzie chce tego hodowca.
Jeśli kury mają swobodę poruszania się, mogą wybrać zupełnie inne miejsce na zewnątrz. Zdarza się wtedy, że kura znika na jakiś czas, a po tygodniach wraca już z pisklętami. Bywa też, że kury zjadają rozbite jaja. Jednorazowo zwykle nie jest to problem, ale jeśli któraś nabierze złego nawyku celowego rozdziobywania jaj, może nauczyć tego pozostałe.
Kogut, płodność i wysiadywanie
Kogut w stadzie służy przede wszystkim do zapładniania jaj. Poza tym często pełni też rolę „strażnika”, który ostrzega przed niebezpieczeństwem i przywołuje kury do pożywienia. Jednak nawet przy obecności aktywnego koguta nie wszystkie jaja są automatycznie zapłodnione. Niektóre kury go unikają, a inne są wręcz jego ulubienicami.
Kury nie mają rui jak niektóre ssaki, więc mogą zostać zapłodnione właściwie w dowolnym momencie. Co więcej, nasienie potrafi przetrwać w jajowodzie kilka tygodni, więc jedno krycie może zapewnić zapłodnienie większej liczby kolejno zniesionych jaj.
Na jajach może siedzieć kwoka dowolnej rasy i często przyjmie też jaja od innych kur. Podczas wysiadywania zwykle raz dziennie wstaje, napije się, zje i załatwi potrzeby. W normalnych warunkach nie szkodzi to jajom. Wylęganie trwa zazwyczaj około 21 dni, choć niewielkie odchylenia nie są niczym niezwykłym.
Nie każde zapłodnione jajo rozwinie się w pisklę. Rozwój może zatrzymać niedobór składników odżywczych, wahania temperatury lub inne zaburzenia. Kwoka często sama rozpoznaje, że z którymś jajem jest coś nie tak, i odsuwa je z gniazda.
Co można rozpoznać o jajku w kuchni
Świeże jajo ma bardziej sprężyste żółtko, wokół niego gęstszą warstwę białka, a dalej część rzadszą. Przy żółtku znajdują się białawe, skręcone „niteczki”, które utrzymują je na miejscu. To nie oznaka zarodka, lecz naturalna część jaja.
Zapłodnione jaja są w pełni jadalne, a ich codzienne zbieranie sprawia, że zarodek nie zacznie się rozwijać, jeśli nie są ogrzewane w inkubatorze lub pod kwoką. Kolor żółtka zmienia się w zależności od paszy i może być od jasnożółtego po intensywnie pomarańczowy. Czerwone lub brązowe kropeczki wewnątrz jaja nie są niebezpieczne, choć mogą wyglądać nieapetycznie.
Jeśli nie masz pewności co do wieku jaja, pomoże prosty test w wodzie. Najświeższe jaja opadają na dno, natomiast starsze unoszą się przez powiększającą się komorę powietrzną. Jajo, które pływa, lepiej odrzucić albo przynajmniej otworzyć bardzo ostrożnie.

Jajo jako mały cud natury
Jajo kurze wydaje się rzeczą zwyczajną, a w rzeczywistości jest przemyślanym systemem biologicznym. Powstaje regularnie, w precyzyjnej sekwencji etapów, reaguje na zdrowie i środowisko kury, a jednocześnie może być zarówno pożywieniem, jak i zalążkiem nowego życia. Każde jajo kryje więc w sobie więcej ciekawostek, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka.
Źródło: BackYard Chickens, Instructables, Pestrá zahrada, Pestrazahrada.cz
Miłośnik przyrody, ogrodu i wszystkiego, co się porusza, kwitnie lub rośnie. Uprawia dosłownie wszystko, od ziół po rzadkie gatunki, i równie chętnie opiekuje się zwierzętami. W swojej pracy łączy nowoczesne technologie ze sprawdzonymi babcinymi metodami i cieszy się, gdy obie drogi prowadzą do tego samego celu.
Powiązane artykuły
Chcesz mieć świeże jajka także zimą Skom potrzebują czegoś więcej niż ciepłego kurnika
Zimą spadek nieśności jest naturalny, ale można go ograniczyć, zapewniając kurom odpowiednią ilość światła, stabilne warunki w kurniku i pełnowartościowe żywienie. Kluczowe są także wentylacja, sucha ściółka i stały dostęp do niezamarzającej wody.
Jak zimą utrzymać ul w suchości i ochronić rodzinę pszczelą przed groźną wilgocią
Zimą największym wrogiem pszczół bywa nie mróz, lecz wilgoć i skraplająca się woda w ulu. Sprawdź, jak ograniczyć kondensację i zapewnić rodzinie pszczelej suche warunki bez szkodliwych przeciągów.
Oswojone kury są spokojniejsze i mniej płochliwe a cały sekret tkwi w drobnych codziennych nawykach
Kury potrafią uczyć się sygnałów, rozpoznawać opiekuna i przychodzić na zawołanie. Kluczem są spokój, konsekwencja, nagroda i codzienny kontakt bez stresu.
Komentarze (0)
Bądź pierwszą osobą, która skomentuje.